پرو
PEآمریکای لاتین
این کشور محل زندگی 8 گروه قومی مستند است. این صفحه داده‌های فنوتیپی و جمعیتی آن‌ها را در یک مرجع وزن‌دهی‌شده ترکیب می‌کند: رنگ پوست، ویژگی‌های چهره، بافت مو و ساختار بدن، برگرفته از منابع منتشرشدهٔ سرشماری و تبارشناسی.
ترکیب جمعیتی
وزن‌های ترکیب از خوداظهاری در سرشماری‌ها و پیمایش‌های جمعیتی منتشرشده به دست آمده‌اند. هر ردیف به صفحهٔ اطلس گروه قومی پیوند دارد.
| گروه قومی | وزن |
|---|---|
 مستیزوهای پرویی | ۶۰٫۲٪ |
 کچوا | ۲۲٫۴٪ |
 پرویی‌های سفیدپوست | ۵٫۸٪ |
 پرویی‌های آفریقایی‌تبار | ۳٫۸٪ |
 سایر پرویی‌ها | ۳٫۲٪ |
 آیماراها | ۲٫۴٪ |
 پرویی‌های آسیایی‌تبار | ۱٫۴٪ |
 بومیان آمازونی پرو | ۰٫۸٪ |
نیم‌رخ فنوتیپی
جمعیت پرو الگوی آمیختگی سه‌قومی را با تمرکزهای منطقه‌ای کاملاً متمایز نشان می‌دهد: استقرار استعماری اسپانیایی (قرن 16 تا 19) که در لیما و شهرهای بزرگ ساحلی متمرکز بود، بقا و تداوم جمعیت‌های بومی بزرگ آند (کچوا و آیمارا) در ارتفاعات، ورود بردگان آفریقایی که در ساحل جنوب‌مرکزی اقیانوس آرام متمرکز بودند، و کار قراردادی گسترده کانتونی‌ها در قرن 19 و مهاجرت ژاپنی‌ها در قرن 20.
سرشماری INEI در سال 2017 نخستین سرشماری بود که از پروئی‌ها خواست خود را بر اساس دسته‌بندی قومی‌نژادی معرفی کنند و توزیع ملی مرجع را به دست داد: میستیزو (حدود 60%)، کچوا (حدود 22%)، سفیدپوست (حدود 6%)، افروپروئی (حدود 4%)، آیمارا (حدود 2%)، آسیایی‌تبار پروئی (حدود 1%)، بومیان آمازون (حدود 1%) و سایر (حدود 3%).
رنگ پوست در کل جمعیت از فیتزپاتریک II تا VI گسترده است و در سطح ملی بیشترین فراوانی در محدوده III-IV است. لیمای ساحلی و سایر شهرهای ساحلی به سمت III گرایش دارند، با جمعیت‌های قابل توجه میستیزو، سفیدپوستان پروئی و افروپروئی که تنوع درونی بالایی در مناطق ساحلی ایجاد می‌کنند. ارتفاعات آند (کوسکو، پونو، آپوریماک، آیاکوچو، هوانکاولیکا) به سمت IV با زیرلحن‌های مسی‌برنزی ویژه جمعیت‌های بومی آمریکا در ارتفاع بالا گرایش دارند. مناطق آمازون به سمت IV-V با جمعیت‌های بومی متنوع آمازونی تمایل دارند.
مو در بیشتر موارد قهوه‌ای تیره تا سیاه است و در میستیزوها و جمعیت‌های بومی بافت صاف تا موج‌دار (Andre Walker 1A-2A) دارد، در پروئی‌های افریقایی‌تبار مجعد تا فرفری (3A-4C) است، و رنگ‌های طبیعی روشن‌تر آن در خانواده‌های سفیدپوست پروئی متمرکز است. رنگ چشم در کل جمعیت غالباً قهوه‌ای است.
ویژگی‌های چهره الگوی منطقه‌ای روشنی نشان می‌دهند: جمعیت‌های بومی آند و میستیزوهای ارتفاعات پایه‌های بینی پهن‌تر، استخوان گونه برجسته و انواعی از چین پلک اپی‌کانتیک با بسامد متوسط تا بالا دارند، در حالی که سفیدپوستان پروئی ساحلی ویژگی‌های باریک‌تری با منشأ اروپایی نشان می‌دهند. قد در جمعیت‌های بومی آند و آمازون به‌طور محسوسی کوتاه‌تر از سفیدپوستان پروئی ساحلی و میستیزوهاست، که هم تبار ژنتیکی و هم عوامل تاریخی مرتبط با ارتفاع و تغذیه در رشد را بازتاب می‌دهد.
نمایی توصیفی، نه داوری دربارهٔ افراد
این صفحه مجموعهٔ وزن‌دهی‌شده‌ای از مشاهدات فنوتیپی در میان جمعیت این کشور را نشان می‌دهد که بر ترکیب جمعیتی برگرفته از منابع منتشرشدهٔ سرشماری و تبارشناسی استوار است. فنوتیپ‌ها در هر کشوری بسیار متنوع‌تر از آن چیزی هستند که این مجموعه نشان می‌دهد؛ این یک مرجع توصیفی است، نه داوری قطعی دربارهٔ هیچ فردی.
یادداشت‌های روش‌شناسی
وزن‌های ترکیب جمعیت از سرشماری INEI سال 2017 (Censos Nacionales 2017: XII de Población y VII de Vivienda) به دست آمده‌اند که برای نخستین بار در سطح ملی پرسشی درباره خودشناسی قومی‌نژادی را برای پاسخ‌دهندگان 12 سال به بالا در بر داشت. این پرسش به پاسخ‌دهندگان امکان می‌داد کچوا، آیمارا، بومی یا بومی آمازون (گروه مشخص)، افروپروئی/سیاه‌پوست/مولاتو، سفیدپوست، میستیزو، نیکی، توسان یا «سایر» را انتخاب کنند. بافت ژنومی نسب‌شناختی (Sandoval et al. 2013، Harris et al. 2018) از تفسیر ویژگی‌های ظاهری پشتیبانی می‌کند، اما مبنای وزن‌دهی نیست.
محدودیت‌ها: (1) مرز میان سفیدپوست پروئی و میستیزو از نظر اجتماعی سیال است و برای برخی تغییرات در خودشناسی، انگیزه‌های تحرک اجتماعی وجود دارد؛ (2) چتر بومیان آمازون حدود 50 گروه قومی در 13 خانواده زبانی را در بر می‌گیرد که تنوع ظاهری زیادی دارند؛ (3) پرسش فقط از پاسخ‌دهندگان 12 سال به بالا پرسیده شد، بنابراین سهم‌های کل جمعیت برآورد هستند؛ (4) مهاجرت اخیر پناهجویان ونزوئلایی (تخمین‌زده‌شده بیش از 1.5 میلیون نفر تا سال 2025) در داده‌های 2017 ثبت نشده است و توزیع شهری ساحلی را اندکی به سمت توزیع ظاهری ونزوئلایی‌های کارائیب تغییر می‌دهد.
منابع اصلی
- 1.Instituto Nacional de Estadística e Informática (INEI). Censos Nacionales 2017: XII de Población, VII de Vivienda y III de Comunidades Indígenas. Lima: INEI; 2018.
- 2.Sandoval JR, Salazar-Granara A, Acosta O, et al. Tracing the genomic ancestry of Peruvians reveals a major legacy of pre-Columbian ancestors. J Hum Genet. 2013;58(9):627-634. doi:10.1038/jhg.2013.73
- 3.Harris DN, Song W, Shetty AC, et al. Evolutionary genomic dynamics of Peruvians before, during, and after the Inca Empire. Proc Natl Acad Sci USA. 2018;115(28):E6526-E6535. doi:10.1073/pnas.1720798115
- 4.Cuche D. Poder Blanco y Resistencia Negra en el Perú. Lima: Instituto Nacional de Cultura; 1975.
- 5.Lausent-Herrera I. Tusans (tusheng) and the Changing Chinese Community in Peru. Journal of Chinese Overseas. 2009;5(1):115-152. doi:10.1163/179325409X434496
کشورهای دیگر این منطقه
مراجع تجمیعی فنوتیپ برای کشورهای همسایه، وزن‌دهی‌شده بر اساس ترکیب جمعیتی.