اکوادور
ECآمریکای لاتین
این کشور محل زندگی 8 گروه قومی مستند است. این صفحه داده‌های فنوتیپی و جمعیتی آن‌ها را در یک مرجع وزن‌دهی‌شده ترکیب می‌کند: رنگ پوست، ویژگی‌های چهره، بافت مو و ساختار بدن، برگرفته از منابع منتشرشدهٔ سرشماری و تبارشناسی.
ترکیب جمعیتی
وزن‌های ترکیب از خوداظهاری در سرشماری‌ها و پیمایش‌های جمعیتی منتشرشده به دست آمده‌اند. هر ردیف به صفحهٔ اطلس گروه قومی پیوند دارد.
| گروه قومی | وزن |
|---|---|
 مستیزوهای اکوادوری | ۷۱٫۷٪ |
 اکوادوری‌های آفریقایی‌تبار | ۷٫۷٪ |
 کیچوا | ۷٫۳٪ |
 اکوادوری‌های سفیدپوست | ۶٫۳٪ |
 مونتوبیو | ۴٫۱٪ |
 بومیان آمازونی اکوادور | ۱٫۴٪ |
 شوار | ۱٫۰٪ |
 تساچیلا و بومیان ساحلی اکوادور | ۰٫۵٪ |
نیم‌رخ فنوتیپی
جمعیت اکوادور حول سه منطقه جغرافیایی اصلی شکل گرفته است: ارتفاعات آند، دشت‌های ساحلی اقیانوس آرام و اورینته آمازونی، و هر کدام توزیع جمعیتی و فنوتیپی متمایزی دارند.
سرشماری 2022 مؤسسه ملی آمار و سرشماری اکوادور (INEC) توزیع ملی زیر را گزارش می‌کند: میستیزو (~72%)، آفرو-اکوادوری‌ها (~8%)، بومیان کیچوا (~7%)، اکوادوری‌های سفیدپوست (~6%)، مونتوبیو (~4%) و سایر گروه‌های بومی از جمله شوار (~1%) و مردمان آمازون و دشت‌های ساحلی کم‌ارتفاع (~2%). مطالعات ژنومی سراسری میانگین ملی سهم تبار بومی را حدود 35-50%، تبار اروپایی را حدود 35-50% و تبار آفریقایی را حدود 5-10% برآورد می‌کنند، با تنوع منطقه‌ای و خوداظهاری قابل توجه.
سیه‌را (ارتفاعات آند) بخش عمده جمعیت بومی کیچوای اکوادور را در خود جای داده است، از جمله اوتاوالنیو (ایمبابورا، با شهرت جهانی در سنت‌های بافندگی)، ساراگورو (لوخا)، سالاساکا (تونگوراوا)، کانیاری (کانار)، پوروها (چیمبورازو) و کارانکی، به علاوه جمعیت‌های میستیزوی ارتفاعات در شهرهایی چون کیتو، کوئنکا، ریوبامبا و آمباتو. کوستا (دشت‌های ساحلی اقیانوس آرام) عمدتاً در اختیار جمعیت‌های میستیزو و مونتوبیو است، با تمرکز قابل توجه آفرو-اکوادوری‌ها در استان اسمرالداس (که آفرو-اکوادوری‌ها حدود 44% جمعیت استان را تشکیل می‌دهند)، و همچنین جوامع مهاجر لبنانی-اکوادوری و سایر مهاجران در گوایاکیل. اورینته (آمازون) بیشترین تمرکز گروه‌های بومی غیرکیچوا را در خود دارد (شوار، آچوار، واوارانی، کوفان، سکویا، سیونا، شیوار، آندوآ، زاپارو)، به همراه جمعیت‌های کیچوای آمازونی دشت‌های کم‌ارتفاع و جوامع مهاجرنشین میستیزو. دره چوتا در منطقه ایمبابورا/کارچی بین‌آندی، جامعه‌ای آفرو-اکوادوری از ارتفاعات با ویژگی‌های فرهنگی متمایز را در خود جای داده است.
رنگ پوست در کل جمعیت از فیتزپاتریک II تا VI گستردگی دارد و دامنه غالب III تا IV است. موها در اغلب موارد مشکی یا قهوه‌ای تیره و صاف تا موج‌دار است، با بافت فرفری و حلقه‌ای آفرو-اکوادوری‌ها در اسمرالداس و چوتا، و رنگ‌های روشن‌تر طبیعی که بیشتر در خانواده‌های سفیدپوست اکوادوری دیده می‌شود. رنگ چشم در سراسر کشور عمدتاً قهوه‌ای است و در جمعیت سفیدپوست اکوادوری فراوانی بیشتری از چشم‌های روشن دارد. ملامح صورت و اندام، الگوی منطقه‌ای روشنی را در امتداد گرادیان سیه‌را-کوستا-اورینته نشان می‌دهد.
نمایی توصیفی، نه داوری دربارهٔ افراد
این صفحه مجموعهٔ وزن‌دهی‌شده‌ای از مشاهدات فنوتیپی در میان جمعیت این کشور را نشان می‌دهد که بر ترکیب جمعیتی برگرفته از منابع منتشرشدهٔ سرشماری و تبارشناسی استوار است. فنوتیپ‌ها در هر کشوری بسیار متنوع‌تر از آن چیزی هستند که این مجموعه نشان می‌دهد؛ این یک مرجع توصیفی است، نه داوری قطعی دربارهٔ هیچ فردی.
یادداشت‌های روش‌شناسی
وزن‌های ترکیب جمعیت از سرشماری 2022 (Censo de Población y Vivienda 2022) به دست آمده‌اند که بر پایه خوداظهاری در میان دسته‌های نژادی-قومی به رسمیت شناخته‌شده در قانون اساسی انجام می‌شود (میستیزو، بلانکو، آفرو-اکوادوریانو/نگرو/مولاتو، بومی با زیرقوم‌ها، مونتوبیو، به علاوه سایر موارد باقی‌مانده). قانون اساسی اکوادور مصوب 2008 این کشور را «چندملیتی و بین‌فرهنگی» می‌شناسد و هویت‌های مونتوبیو و آفرو-اکوادوری را در کنار ملیت‌های بومی رسمیت می‌بخشد. محدودیت‌ها: (1) چتر کیچوا ناهمگونی قابل توجهی از زیرقوم‌ها را در خود جمع می‌کند (اوتاوالنیو، ساراگورو، کانیاری، سالاساکا و غیره، که هرکدام ویژگی‌های فرهنگی و تا حدی فنوتیپی متمایزی دارند)؛ (2) مرز میان سفیدپوست اکوادوری و میستیزو به‌ویژه در شهرهای بزرگ از نظر اجتماعی سیال است؛ (3) خوداظهاری به هویت مانتا-ووانکاویلکا در سرشماری‌های 2010 و 2022 بسیار گسترده است، اما پیوستگی تبارشناختی و زبانی آن با جمعیت مانتنیو پیش از کلمبیا در پژوهش‌ها محل بحث است؛ (4) دسته‌بندی مونتوبیو تا حدی در میان سرشماری‌های ملی آمریکای لاتین منحصربه‌فرد است، زیرا اکوادور از معدود کشورهایی است که هویت روستایی-ساحلی-میستیزو را به‌عنوان یک دسته قومی-فرهنگی رسمی شمارش کرده است.
منابع اصلی
- 1.Instituto Nacional de Estadística y Censos (INEC). Censo de Población y Vivienda 2022. Quito: INEC; 2024.
- 2.Beltrán Tapia FJ, Martínez-Rodríguez D. Inequality and racial segregation in Ecuador. Latin American Research Review. 2022;57(2):237-256.
- 3.Wibbelsman M. Ritual Encounters: Otavalan Modern and Mythic Community. Urbana: University of Illinois Press; 2009.
- 4.Whitten NE Jr. Black Frontiersmen: Afro-Hispanic Culture of Ecuador and Colombia. Long Grove: Waveland Press; 1986 (reissue).
- 5.Wade P. Race and Ethnicity in Latin America (2nd ed). London: Pluto Press; 2010.
کشورهای دیگر این منطقه
مراجع تجمیعی فنوتیپ برای کشورهای همسایه، وزن‌دهی‌شده بر اساس ترکیب جمعیتی.