گواتمالا

گواتمالا بیشترین سهم جمعیت بومی مایا را در آمریکای مرکزی دارد. حدود 41% از گواتمالایی‌ها در سرشماری INE سال 2018 خود را مایا معرفی کرده‌اند که به حدود 22 قوم مایای به‌رسمیت‌شناخته‌شده تعلق دارند، به‌علاوه 0.2% زینکا و 0.2% گاریفونا، که مجموع سهم خودشناسی بومی را به حدود 42% می‌رساند. حدود 58% باقی‌مانده خود را لادینو (حدود 56%) یا سفیدپوست (حدود 0.1%) معرفی می‌کنند و حدود 2% دیگر یا بدون پاسخ‌اند. کیچه (حدود 11%)، کِکچی (حدود 9%)، مام (حدود 8%) و کاکچیکل (حدود 8%) چهار گروه بزرگ مایا هستند که روی هم حدود 36% جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند. مطالعات ژنومی کل ژنوم (سوختیگ و همکاران 2015، هلنتال و همکاران 2014) میانگین تبار ملی را حدود 55-65% آمریکایی بومی، 30-40% اروپایی و 1-5% آفریقایی برآورد می‌کنند، با الگوی منطقه‌ای قوی: استان‌های مرتفع غربی 75 تا 90% تبار بومی دارند، در حالی که شهر گواتمالا، ساحل اقیانوس آرام و استان‌های شرقی درصد بسیار بالاتری از آمیختگی اروپایی دارند.

رنگ پوست در سراسر جمعیت از Fitzpatrick II تا V متغیر است و III تا IV در سطح ملی رایج‌ترین دامنه هستند. استان‌های مرتفع غربی (هوهوتنانگو، کیچه، توتونیکاپان، سولولا، کتزالتنانگو، سن مارکوس و چیمالتنانگو) جمعیت‌هایی با اکثریت مایا دارند که توزیع ویژگی‌های ظاهری بومی مِزوآمریکایی را نشان می‌دهند: Fitzpatrick III تا IV، زیرلایه مسی-برنزی، موی سیاه صاف و یکدست، بسامد متوسط تا بالای چین پلک مغولی، پایه بینی پهن‌تر، استخوان گونه برجسته، لب‌های پرپشت و قدی به‌طور قابل توجهی کوتاه‌تر از میانگین گسترده‌تر آمریکای لاتین. شهر گواتمالا و ساحل اقیانوس آرام جمعیت‌هایی با اکثریت لادینو و توزیع ظاهری میانی دارند. استان‌های شرقی (چیکیمولا، خوتیاپا، خالاپا، زاکاپا، ال پروگرسو و سانتا روسا) جمعیت‌هایی با اکثریت لادینو و توزیع آمیختگی اروپایی بالاتر دارند. ساحل کارائیب (ایزابال، به‌ویژه لیوینگستون) میزبان جمعیت کوچک اما متمایز آفریقایی-بومی گاریفونا است. جنگ داخلی 1980-1996 و موج مهاجرتی پس از آن، جامعه گستردهٔ گواتمالایی‌آمریکایی را پدید آورده که نسبت به جمعیت مبدأ سهم مایای بیشتری دارد، به‌ویژه جوامع مام، کیچه و کانجوبال در ایالات متحده.