پاناما
PAآمریکای لاتین
این کشور محل زندگی 9 گروه قومی مستند است. این صفحه داده‌های فنوتیپی و جمعیتی آن‌ها را در یک مرجع وزن‌دهی‌شده ترکیب می‌کند: رنگ پوست، ویژگی‌های چهره، بافت مو و ساختار بدن، برگرفته از منابع منتشرشدهٔ سرشماری و تبارشناسی.
ترکیب جمعیتی
وزن‌های ترکیب از خوداظهاری در سرشماری‌ها و پیمایش‌های جمعیتی منتشرشده به دست آمده‌اند. هر ردیف به صفحهٔ اطلس گروه قومی پیوند دارد.
| گروه قومی | وزن |
|---|---|
 مستیزوهای پانامایی | ۶۴٫۰٪ |
 پانامایی‌های آفریقایی‌تبار (دوره استعماری) | ۸٫۰٪ |
 نگابه-بوگله | ۷٫۳٪ |
 پانامایی‌های سفیدپوست | ۶٫۹٪ |
 پانامایی‌های آفریقایی‌تبار آنتیلی | ۶٫۰٪ |
 پانامایی‌های آسیایی | ۴٫۱٪ |
 کونا | ۲٫۲٪ |
 امبرا-وونان | ۱٫۱٪ |
 دیگر پانامایی‌های بومی | ۰٫۵٪ |
نیم‌رخ فنوتیپی
پاناما ناهمگون‌ترین ساختار جمعیتی را در آمریکای مرکزی دارد، که بازتاب موقعیت جغرافیایی منحصربه‌فرد آن به‌عنوان دالان عبوری فراتنگه‌ای (Trans-Isthmian) است؛ دالانی که اقیانوس آرام و اقیانوس اطلس، دریای کارائیب و سرزمین اصلی آمریکای جنوبی را به هم متصل کرده (و می‌کند) و جریان‌های تجارت جهانی که از قرن شانزدهم این کشور را شکل داده‌اند.
سرشماری 2010 مؤسسه ملی آمار (INEC) نشان می‌دهد خودشناسی تقریباً 59٪ مستیزو، 8٪ آفرو-پاناماییِ استعماری، 6٪ آفرو-آنتیلی-پاناماییِ، 7٪ سفیدپوست پاناماییِ، 4٪ آسیایی-پاناماییِ و 12٪ بومی است (نگابه-بوگله 7.3%، گونا 2.2%، امبرا-وونان 1.1%، به‌همراه گروه‌های کوچک‌تر)، با باقی‌مانده حدود ~4% سایر.
ساختار جمعیتی الگوی منطقه‌ای دارد: شهر پاناما و دالان کانال فراتنگه‌ای (پرجمعیت‌ترین و متنوع‌ترین منطقه از نظر جمعیتی در آمریکای مرکزی) نمایندگان همه گروه‌های جمعیتی عمده را در خود جای داده است. استان کولون در سمت کارائیب عمدتاً جمعیتی با اکثریت آفرو-آنتیلی دارد. استان‌های مرکزی (کوکله، وراگواس، هررا، لوس سانتوس، پاناما اوئسته) جمعیت‌هایی با اکثریت مستیزو دارند. استان‌های غربی بوکاس دل تورو و چیریکی جمعیت‌های بومی نگابه-بوگله با اکثریت و جمعیت‌های آفرو-آنتیلی را در خود دارند (شهرهای المیرانته و بوکاس دل تورو). استان داریِن در شرق، جوامع بومی امبرا-وونان و همچنین منطقه ویژه گونا یالا را در امتداد ساحل شرقی کارائیب در خود جای داده است.
مطالعات ژنومی گسترده نشان می‌دهند میانگین تبار ملی حدود 45-55% اروپایی، 25-35% بومی آمریکایی و 15-25% آفریقایی است (پاناما یکی از بالاترین سهم‌های تبار آفریقایی را در میان کشورهای آمریکای مرکزی دارد، که هم بازتاب تاریخ استعماری و هم تاریخ جمعیتی آنتیلی-کانالی است)، با الگوی منطقه‌ای قوی. رنگ پوست در کل جمعیت دامنه کامل مقیاس Fitzpatrick از I تا VI را در بر می‌گیرد و دامنه III-IV به‌طور ملی رایج‌ترین دامنه است؛ این دامنه گسترده‌تر از توزیع‌های دیگر آمریکای مرکزی است، زیرا چندین منبع جمعیتی قابل‌توجه در آن وجود دارد. بافت مو دامنه کامل مقیاس Andre Walker را در بر می‌گیرد. رنگ چشم به‌طور ملی عمدتاً قهوه‌ای است، با فراوانی بیشتر چشم‌های روشن در جمعیت سفیدپوست پاناماییِ.
نمایی توصیفی، نه داوری دربارهٔ افراد
این صفحه مجموعهٔ وزن‌دهی‌شده‌ای از مشاهدات فنوتیپی در میان جمعیت این کشور را نشان می‌دهد که بر ترکیب جمعیتی برگرفته از منابع منتشرشدهٔ سرشماری و تبارشناسی استوار است. فنوتیپ‌ها در هر کشوری بسیار متنوع‌تر از آن چیزی هستند که این مجموعه نشان می‌دهد؛ این یک مرجع توصیفی است، نه داوری قطعی دربارهٔ هیچ فردی.
یادداشت‌های روش‌شناسی
وزن‌های ترکیب جمعیت عمدتاً از سرشماری INEC سال 2010 (یازدهمین سرشماری ملی جمعیت و هفتمین سرشماری مسکن 2010) به‌دست آمده‌اند، به‌علاوه روش شمارش ویژه جمعیت بومی که INEC از دهه 1990 به کار می‌برد؛ سرشماری 2023 در حال انجام است، اما داده‌های ریز کامل پرسش قومی-نژادی هنوز منتشر نشده‌اند. سرشماری 2010 خودشناسی را در میان دسته‌های به‌رسمیت‌شناخته‌شده در قانون اساسی ثبت کرده است، از جمله تفکیک متمایز میان آفرو-استعماری و آفرو-آنتیلی که ویژه پاناما است و تفاوت‌های فرهنگی و زبانی واقعی میان دو جامعه با تبار آفریقایی را به‌خوبی نشان می‌دهد. محدودیت‌ها: (1) تمایز آفرو-استعماری و آفرو-آنتیلی از نظر اجتماعی و فرهنگی معنادار است، اما مرز آن در خودشناسی تقریبی است؛ (2) مرز میان سفیدپوست پاناماییِ و مستیزو از نظر اجتماعی سیال است؛ (3) سهم خودشناسی آسیایی-پاناماییِ اندکی کمتر از جمعیت دارای تبار آسیایی-پاناماییِ است، زیرا تغییر قابل‌توجهی در خودشناسی به سمت مستیزو بر اثر آمیختگی رخ داده است؛ (4) گروه‌های بومی بسیار کوچک (مانند بوکوتا و دیگران) تا حدی در دسته‌های کلی‌تر ادغام شده‌اند و جداگانه شمارش نشده‌اند.
منابع اصلی
- 1.Instituto Nacional de Estadística y Censo (INEC). XI Censo Nacional de Población y VII de Vivienda 2010. Panamá: INEC; 2011.
- 2.Conniff ML. Black Labor on a White Canal: Panama, 1904-1981. Pittsburgh: University of Pittsburgh Press; 1985.
- 3.Howe J. A People Who Would Not Kneel: Panama, the United States, and the San Blas Kuna. Washington, DC: Smithsonian Institution Press; 1998.
- 4.Senior O. Dying to Better Themselves: West Indians and the Building of the Panama Canal. Kingston: University of the West Indies Press; 2014.
- 5.Young PD. Ngawbe: Tradition and Change Among the Western Guaymí of Panama. Urbana: University of Illinois Press; 1971.
کشورهای دیگر این منطقه
مراجع تجمیعی فنوتیپ برای کشورهای همسایه، وزن‌دهی‌شده بر اساس ترکیب جمعیتی.