کاستاریکا
CRآمریکای لاتین
این کشور محل زندگی 5 گروه قومی مستند است. این صفحه داده‌های فنوتیپی و جمعیتی آن‌ها را در یک مرجع وزن‌دهی‌شده ترکیب می‌کند: رنگ پوست، ویژگی‌های چهره، بافت مو و ساختار بدن، برگرفته از منابع منتشرشدهٔ سرشماری و تبارشناسی.
ترکیب جمعیتی
وزن‌های ترکیب از خوداظهاری در سرشماری‌ها و پیمایش‌های جمعیتی منتشرشده به دست آمده‌اند. هر ردیف به صفحهٔ اطلس گروه قومی پیوند دارد.
| گروه قومی | وزن |
|---|---|
 کاستاریکایی‌های سفیدپوست و مستیزو | ۸۳٫۸٪ |
 کاستاریکایی‌های آفریقایی‌تبار | ۷٫۵٪ |
 دیگر کاستاریکایی‌ها | ۵٫۴٪ |
 کاستاریکایی‌های بومی | ۲٫۴٪ |
 کاستاریکایی‌های آسیایی | ۰٫۹٪ |
نیم‌رخ فنوتیپی
جمعیت کاستاریکا از نظر جمعیت‌شناختی یکی از متمایزترین جمعیت‌های آمریکای مرکزی است، با چارچوب هویت ملی بسیار توسعه‌یافته‌ای که از نظر تاریخی بر استثنایی بودن کشور با ریشه‌های اروپایی و دموکراتیک-کشاورزی در بافت منطقه‌ای تأکید داشته است. این چارچوب، هرچند نسبت به ترکیب واقعی تبار جمعیت اغراق‌آمیز است، تفاوت‌های واقعی در مسیر جمعیت‌شناختی کشور را منعکس می‌کند: استقرار استعماری اسپانیا در این کشور نسبتاً محدود بوده است (کشور یک اقتصاد استعماری حاشیه‌ای بود)، کمترین ورود برده‌های آفریقایی را در میان کشورهای آمریکای مرکزی داشته، و در دوره استعماری تعداد نسبتاً کمی از بومیان باقی ماندند (جمعیت بومی پیش از کلمب قابل توجه بود اما در قرن‌های 16 و 17 بر اثر اختلالات جمعیتی به شدت کاهش یافت)، و مهاجرت گسترده اروپاییان در قرن‌های 19 و 20 که عمدتاً در دره مرکزی متمرکز بود. سرشماری 2011 مؤسسه ملی آمار (INEC) نشان می‌دهد که حدود 84% خود را سفیدپوست یا مستیزو (به‌صورت ترکیبی) معرفی کرده‌اند، 7.5% از تبار آفریقایی، 2.4% بومی، 0.9% کاستاریکایی‌های آسیایی‌تبار، و 5.4% سایر گروه‌ها (عمدتاً مهاجران نیکاراگوئه‌ای مقیم کاستاریکا).
ساختار جمعیتی کشور به‌شدت دوگانه است: دره مرکزی و ساحل اقیانوس آرام اکثریت سفیدپوست-مستیزو را با سهم قابل توجهی از تبار اروپایی در خود دارند؛ استان لیمون در ساحل کارائیب بخش عمده جمعیت کاستاریکایی‌های آفریقایی‌تبار را در خود جای داده و بیشترین تمرکز توزیع فنوتیپ‌های آفریقایی‌تبار کشور را دارد؛ ارتفاعات تالامانکا و منطقه جنوبی ساحل اقیانوس آرام جمعیت‌های بومی کاستاریکا (بریبری، کابکار، برونکا، تراباه و نگابه-بوگله) را با توزیع فنوتیپی ویژه بومیان چیبچایی در خود دارند؛ گوآناکاستِه در شمال‌غرب سهم بیشتری از تبار بومی آمریکایی را از جمعیت تاریخی چوروتگا نشان می‌دهد. مطالعات ژنومی میانگین تبار ملی را حدود 60% اروپایی، 30% بومی آمریکایی و 5-10% آفریقایی برآورد می‌کنند، با الگوی منطقه‌ای که توصیف شد. رنگ پوست در کل جمعیت از نوع II تا VI مقیاس فیتزپاتریک را شامل می‌شود و در سطح ملی نوع III رایج‌ترین دامنه است، که کمی روشن‌تر از میانگین رایج آمریکای مرکزی است. بافت مو بسته به ترکیب منطقه‌ای و گروه‌های تبارشناختی از صاف تا فرفری متغیر است. رنگ چشم در سطح ملی عمدتاً قهوه‌ای است و در جمعیت‌های سفیدپوست-مستیزوی دره مرکزی فراوانی چشم‌های روشن بیشتر است.
نمایی توصیفی، نه داوری دربارهٔ افراد
این صفحه مجموعهٔ وزن‌دهی‌شده‌ای از مشاهدات فنوتیپی در میان جمعیت این کشور را نشان می‌دهد که بر ترکیب جمعیتی برگرفته از منابع منتشرشدهٔ سرشماری و تبارشناسی استوار است. فنوتیپ‌ها در هر کشوری بسیار متنوع‌تر از آن چیزی هستند که این مجموعه نشان می‌دهد؛ این یک مرجع توصیفی است، نه داوری قطعی دربارهٔ هیچ فردی.
یادداشت‌های روش‌شناسی
وزن‌های ترکیب جمعیت از سرشماری ملی کاستاریکا در سال 2011 (X Censo Nacional de Población y VI de Vivienda 2011) استخراج شده‌اند که جامع‌ترین سرشماری اخیر کاستاریکاست؛ سرشماری برنامه‌ریزی‌شده سال 2022 به دلیل همه‌گیری کووید-19 با اختلال مواجه شد و نتایج جزئی مربوط به سال‌های 2022 و 2024 منتشر شده، اما ریزداده‌های کامل پرسش مربوط به تبار قومی-نژادی هنوز به‌طور عمومی در دسترس نیست. سرشماری 2011 سفیدپوست و مستیزو را در یک دسته واحد خوداظهاری ترکیب کرده است، که مقایسه با کشورهای همسایه که این دو را جداگانه شمارش می‌کنند (گواتمالا، هندوراس، نیکاراگوئه) را تقریبی می‌سازد. محدودیت‌ها: (1) دسته یکپارچه سفیدپوست-مستیزو ناهمگونی درونی را پنهان می‌کند و برآورد سهم سفیدپوستان را تقریبی می‌سازد؛ (2) سهم 7.5% آفریقایی‌تباران کاستاریکایی با برآوردهای جمعیتی داخلی کاستاریکا سازگار است، اما نشان‌دهنده تغییر روش‌شناسی سرشماری 2011 است که آفریقایی‌تباران را نسبت به سرشماری‌های پیشین کاستاریکا فراگیرتر شمرده است؛ (3) جمعیت مهاجران نیکاراگوئه‌ای مقیم کاستاریکا پیچیدگی جمعیتی قابل توجهی ایجاد می‌کند، زیرا پیمایش‌های مختلف بسته به اینکه ساکنان متولد نیکاراگوئه با پروفایل کشور مبدأ یا با اقامت در کاستاریکا شمرده شوند، توزیع‌های متفاوتی تولید می‌کنند؛ (4) جمعیت نگابه-بوگله کاستاریکا بخش کوچکی از جمعیتی بسیار بزرگ‌تر و فرامرزی است که در پاناما متمرکز است.
منابع اصلی
- 1.Instituto Nacional de Estadística y Censos (INEC). X Censo Nacional de Población y VI de Vivienda 2011. San José: INEC; 2012.
- 2.Reich D, Patterson N, Campbell D, et al. Reconstructing Native American population history. Nature. 2012;488(7411):370-374. doi:10.1038/nature11258
- 3.Putnam L. The Company They Kept: Migrants and the Politics of Gender in Caribbean Costa Rica, 1870-1960. Chapel Hill: University of North Carolina Press; 2002.
- 4.Solís Rivera V (ed). Pueblos indígenas en Costa Rica: Una agenda para la acción. San José: Sistema de Naciones Unidas Costa Rica; 2014.
- 5.Sandoval-García C. Threatening Others: Nicaraguans and the Formation of National Identities in Costa Rica. Athens: Ohio University Press; 2004.
کشورهای دیگر این منطقه
مراجع تجمیعی فنوتیپ برای کشورهای همسایه، وزن‌دهی‌شده بر اساس ترکیب جمعیتی.