اروتیک دروزی‌ها

دروزی‌ها جماعتی قومی-دینی متمایز هستند که عمدتاً در لوانت متمرکزند؛ شمارشان در سراسر جهان حدود 1-1.5 میلیون نفر است و در لبنان (بیشترین جمعیت دروزی در یک کشور، ~280,000+ نفر)، سوریه (~700,000+ نفر، متمرکز در جبل الدروز یا منطقه سویداء در جنوب سوریه و نیز حومه دمشق)، اسرائیل (~150,000+ نفر، متمرکز در جلیل و منطقه کوه کرمل) و اردن (~32,000+ نفر، متمرکز در ازرق و سایر جوامع) پراکنده‌اند، به‌علاوه یک جامعه دیاسپورای جهانی قابل توجه در ونزوئلا، ایالات متحده، برزیل، استرالیا و جاهای دیگر. دین دروزی سنتی قومی-دینی و متمایز است که در قرن یازدهم میلادی در مصر، در دوران خلیفه فاطمی الحاکم بأمرالله شکل گرفت و سپس با تحولات مذهبی بعدی به دست حمزه بن علی بن احمد و بنیان‌گذاران دیگر گسترش یافت. دین دروزی عناصری از سنت‌های اسلامی (عمدتاً با سرچشمه شیعی اسماعیلی)، گنوسی، نوافلاطونی و دیگر سنت‌های دینی‌ای که از آن‌ها سرچشمه گرفته را در خود دارد. جامعه دروزی درون‌همسر است (نوکیش نمی‌پذیرد) و دانش دینی به زیرگروه تشرف‌یافتگان موسوم به «عقال» یا «خردمندان» محدود است. هویت دروزی هم قومی است و هم دینی؛ این جامعه از نظر تاریخی در کشورهای گوناگونی که در آن‌ها زندگی می‌کند، خودمختاری سیاسی-نظامی قابل توجهی حفظ کرده است. مردان دروزی اسرائیلی مشمول خدمت سربازی اجباری اسرائیل هستند (از معدود جوامع غیریهودی اسرائیلی که رسماً در ارتش دفاعی اسرائیل خدمت می‌کنند). دروزی‌های اسرائیلی جلیل عمدتاً شهروند اسرائیلی‌اند؛ دروزی‌های بلندی‌های جولان عمدتاً تابعیت سوری دارند، زیرا بلندی‌های جولان در 1967 توسط اسرائیل اشغال و در 1981 عملاً ضمیمه شد، و جمعیت دروزی آن عمدتاً تابعیت سوری را حفظ کرده و به جای آن تابعیت اسرائیلی را نپذیرفته است.

الهیات و ساختار عقال و جهال

الهیات دروزی بر توحیدی سخت‌گیرانه بنا شده است که در آن خدا ناشناختنی و فراتر از هر وصفی تصور می‌شود، همراه با آموزه تناسخ (انتقال روح‌ها) که در هیچ سنت دینی دیگری در لوانت همتایی ندارد: به باور دروزی‌ها، با مرگ، روح دروزی بی‌درنگ به بدن کودک دروزی تازه‌متولدشده منتقل می‌شود، و از همین رو جمعیت ارواح دروزی از لحظه بنیان‌گذاری دین بسته و محدود است. این یکی از پایه‌های اعتقادی قاعده درون‌همسری است: ورود به دین ممکن نیست، زیرا هیچ روح دروزی تازه‌ای نمی‌تواند پدید آید، و خروج از دین نیز رد می‌شود، زیرا روح دروزی نمی‌تواند در بدن غیردروزی جای گیرد.

جامعه میان عقال («تشرف‌یافتگان» یا «خردمندان») و جهال («نادانان»، که در کاربرد دروزی توهین‌آمیز نیست و صرفاً به اکثریت عوام تشرف‌نیافته اشاره دارد) تقسیم شده است. تنها عقال به رسائل الحکمه («رساله‌های حکمت») دسترسی دارند، متن رسمی و شش‌جلدی دین دروزی که در اوایل قرن یازدهم میلادی به دست حمزه بن علی و بهاءالدین المقتنی گردآوری شد؛ و تنها عقال در خلوه، خانه دینی دروزی سفیدرنگی که در هر روستای دروزی یافت می‌شود، در نیایش بسته شب‌های پنجشنبه شرکت می‌کنند. نشانه آشکار عقال، برای مردان، ترکیب عمامه و جبه سفید و، برای زنان، روسری سفید با جامه سیاه است؛ اکثریت جهال در زندگی روزمره از نظر پوشش، از لحاظ دینی متمایز نیستند.

تاریخ سیاسی جامعه

دروزی‌ها از فعالیت تبلیغی دعوت اسماعیلی فاطمی در کوه‌های جنوب لبنان و حوران در اوایل قرن یازدهم میلادی پدید آمدند. از اواخر قرن دوازدهم به بعد، دو امارت فئودالی دروزی پیاپی بر کوه لبنان سلطه یافتند: خاندان معن (حدود 1500-1697) که در دوره امیر آن، فخرالدین دوم (حکومت 1591-1635)، حکومت مشترک دروزی‌ها و مارونی‌ها بر کوه لبنان نخستین بار شکل سیاسی یافت، و سپس خاندان شهابی (1697-1842) که در دوره امیران بعدی آن، که نخست سنی و سپس مارونی بودند، توازن سیاسی کوه از اکثریت دروزی دور شد. جنگ داخلی کوه لبنان در 1860 میان جوامع دروزی و مارونی، که در کشتارهای دروزی‌ها در آن سال چند هزار مارونی کشته شدند و پس از آن مداخله فرانسه رخ داد، رویدادی بود که متصرفیه عثمانی کوه لبنان (1861-1918) را پدید آورد و سلف سیاسی بلافصل نظام فرقه‌ای لبنان مدرن است.

سنت سیاسی دروزی سوریه بر خاندان اطرش در جبل الدروز استوار است. سلطان الاطرش (1891-1982) در سال‌های 1925-1927 قیام بزرگ سوریه را علیه قیمومیت فرانسه رهبری کرد، بزرگ‌ترین قیام ضداستعماری منفرد در سوریه بین دو جنگ جهانی و رویدادی بنیادین در روایت ملی سوریه، که از پایگاه دروزی‌اش در استان سویداء آغاز شد. حفظ خودمختاری قابل توجه جامعه دروزی سوریه در دوران قیمومیت، دوره اولیه بعثی و دوران حافظ اسد و بشار اسد، تا حد زیادی بر سرمایه سیاسی انباشته‌شده در 1925-1927 استوار است. جنگ داخلی سوریه از 2011 تا کنون بسیج پایدار جامعه دروزی را پیرامون سویداء به دنبال داشت: این جامعه عموماً از ارتش آزاد سوریه و گروه‌های مخالف اسلام‌گرا دوری کرد، با دولت مرکزی اسد رابطه‌ای محتاطانه داشت، و از زمان فروپاشی دولت اسد در 2024-2025 به یکی از منسجم‌ترین مراکز قدرت منطقه‌ای باقی‌مانده در جنوب سوریه تبدیل شده است.

دروزی‌های اسرائیلی و بلندی‌های جولان

دروزی‌های اسرائیلی که عمدتاً در 16 روستا در جلیل و در کوه کرمل ساکن‌اند، وضعیت حقوقی متمایزی دارند که از توافق 1956 با رهبری دینی دروزی اسرائیل برای پذیرش خدمت سربازی در ارتش دفاعی اسرائیل به همان شرایط یهودیان اسرائیلی ناشی شده است؛ این تنها جامعه غیریهودی اسرائیلی است که چنین وضعی دارد. قانون دولت-ملت 2018 و اعتراض بعدی جامعه دروزی تنش درونی این ترتیب را آشکار کرد: نرخ خدمت دروزی‌ها در ارتش دفاعی اسرائیل همچنان از بالاترین نرخ‌ها در میان جوامع اسرائیلی است، در حالی که جایگاه رسمی دروزی‌ها از نظر قانون اساسی در دولت-ملتی صراحتاً یهودی همچنان محل مناقشه است.

دروزی‌های بلندی‌های جولان که در مجدل شمس، مسعده، بقعاتا و عین قنیه متمرکزند، زیرجامعه‌ای متمایزند که وضعیت سیاسی‌اش به شدت با دروزی‌های جلیل تفاوت دارد. این سرزمین در 1967 توسط اسرائیل اشغال شد، در 1981 با قانون بلندی‌های جولان عملاً ضمیمه گردید، و اکثریت دروزی آن در بیش از پنج دهه اداره اسرائیل عمدتاً تابعیت سوری را حفظ کرده و تابعیت اسرائیلی را رد کرده است. جنگ داخلی سوریه پس از 2011 این موضع را به شدت پیچیده کرد: دروزی‌های جولان به‌طور فزاینده‌ای از رهبری دینی‌شان در سویداء جدا افتادند، و سهم جوانان دروزی جولان که تابعیت اسرائیلی را می‌پذیرند از 2015 به بعد به‌طور محسوسی افزایش یافته، هرچند گرایش جامعه در سطح جمعی به سوریه همچنان پابرجاست.