اروتیک اکدی‌ها

اکدی‌ها مردمی سامی‌زبان در مرکز بین‌النهرین در هزاره سوم پیش از میلاد بودند. آنان در سرزمین اکد زندگی می‌کردند که اکنون بخش مرکزی عراق است، و نوادگانشان بابلی‌ها و آشوری‌ها شدند. از نظر قلمرو یا آداب و رسوم، آنان از همسایگان خود متمایز نبودند. شهرها، کانال‌ها، خدایان و خط میخی را با سومری‌های جنوب خود در میان می‌گذاشتند. آنچه آنان را متمایز می‌کرد زبان بود. اکدی زبانی سامی شرقی و خویشاوند دوردست عبری، آرامی و عربی بود، در حالی که برای زبان سومری هیچ خویشاوند شناخته‌شده‌ای وجود ندارد. پس از نسل‌ها که مردم به هر دو زبان سخن می‌گفتند، هر زبان نشانه‌های عمیقی از دیگری را در خود داشت. نام‌های شخصی اکدی قرن‌ها پیش از آنکه هیچ اکدی‌ای بر یک امپراتوری فرمان براند، در اسناد سومری ظاهر می‌شوند.

حدود سال 2300 پیش از میلاد، با سارگون اکدی این وضع تغییر کرد. افسانه‌ای متأخر می‌گفت که او را هنگامی که نوزاد بود در سبدی از نی بر آب رها کرده بودند. از پایتخت خود آگاده، شهری که هنوز پیدا نشده، او و جانشینانش دولت‌شهرهای متخاصم بین‌النهرین را زیر یک تاج متحد کردند و سپاهیانی به سوریه و غرب ایران فرستادند. دخترش انهدوآنا در اور کاهنه اعظم خدای ماه بود. سرودهایی که به او نسبت داده می‌شود، او را در شمار نخستین نویسندگانی قرار می‌دهد که به نام شناخته‌شده‌اند. نوه‌اش نارام‌سین فراتر رفت. او خود را شاه چهار سو خواند و در زمان حیات خود ادعای خدایی کرد، و سنگ‌نگاره پیروزی‌اش او را با کلاه‌خودی شاخ‌دار، نشان الوهیت، نشان می‌دهد. این سلسله حدود سال 2150 پیش از میلاد فروپاشید. کاتبان بعدی نفرین آگاده را نوشتند که سقوط را به گردن نارام‌سین می‌انداخت، زیرا او معبد انلیل را در نیپور ویران کرده بود.

دین، زندگی روزمره مردم عادی را همان‌قدر شکل می‌داد که تبلیغات شاهانه را. اکدی‌ها خدایان سومری را با نام‌های خود می‌پرستیدند: اینانا به ایشتار، اوتو به شمش و انکی به ائا تبدیل شد. معابد زمین داشتند و به نیروی کار بزرگی خوراک می‌دادند. نام‌های شخصی اغلب خدایی را فرا می‌خواندند، پس یک نام می‌توانست همچون دعایی کوتاه عمل کند.

این مردم از دولت خود بیشتر دوام آوردند. زبانشان به گویش‌های بابلی و آشوری تقسیم شد و برای نوشتن قوانین حمورابی به کار رفت. تا قرن چهاردهم پیش از میلاد، این زبان، زبان دیپلماسی خاور نزدیک بود و فرعون‌های مصر به این زبان به پادشاهان بابل، میتانی و هاتی نامه می‌نوشتند. آرامی در هزاره نخست پیش از میلاد جای آن را به‌عنوان زبان گفتاری روزمره گرفت، اما کاتبان تا حدود قرن اول میلادی همچنان اکدی را با خط میخی می‌نوشتند. امروز مسیحیان آشوری عراق، سوریه و ترکیه میراث خود را به بین‌النهرین باستان می‌رسانند و واژگان وام‌گرفته اکدی در زبان‌های آرامی و عبری همچنان زنده‌اند.