اروتیک مازندرانی‌ها

مازندرانی‌ها از نظر جغرافیایی در آن سوی البرز زندگی می‌کنند، یعنی سمت مرطوب، سمتی که هوای دریای خزر را می‌گیرد و آن را به شالیزار، باغ مرکبات و جنگلی چنان انبوه تبدیل می‌کند که واژه فارسی‌اش، جنگل، کلمه jungle را به انگلیسی داد. آن دیوار کوهستانی واقعیت محوری تاریخ آنهاست. این کوه‌ها آنها را تا حدی از فلات ایران جدا کرد که زبانشان پس از قرن‌ها که فارسی بیشتر خویشاوندانش را یکدست کرد، زنده ماند، و شهرتی به لجاجت به این منطقه داد، چه شایسته آن باشد چه نه. ارتش‌های عربی که در قرن هفتم بقیه ایران را گرفتند، صد و پنجاه سال دیگر کوشیدند طبرستان را، که مازندران آن زمان نامیده می‌شد، مطیع کنند، و حتی پس از گرویدن به اسلام، این منطقه مدت‌ها پس از آنکه ارتدکسی در جاهای دیگر جا افتاده بود، سلسله‌های محلی زیدی و اسماعیلی را حفظ کرد.

خود مازندرانی زبانی از خانواده زبان‌های خزری است، خواهر گیلکی که در غرب آن رایج است، و از فارسی معیار زاویه‌ای ناجور دارد، آن‌قدر نزدیک که فارسی‌زبانان گاه آن را گویش می‌دانند، و آن‌قدر دور که یک تهرانی گفتگوی دو روستایی را دنبال نمی‌کند. این زبان ویژگی‌های دستوری‌ای را حفظ کرده که فارسی از دست داده، از جمله نظام فعلی غنی‌تر و بقایایی از جنسیت دستوری. امروزه تقریباً همه دوزبانه‌اند؛ این زبان بیش از پیش در خانه و با بزرگ‌ترها به کار می‌رود تا در عرصه عمومی، و به همین دلیل سرشماری‌های ایران شمار گویشوران آن را کمتر از واقعیت نشان می‌دهد.

مازندرانی‌ها از نظر مذهبی مانند اغلب ایرانی‌ها شیعه دوازده‌امامی‌اند، اما گذشته زیدی کهن‌تر و سنت دیرپای طریقت‌های صوفی به آیین محلی بافتی کمی متفاوت می‌دهد: زیارتگاه‌های قدیسان محلی، زیارت‌های فصلی، و رابطه‌ای با مردگان که بیشتر خانگی است تا اعتقادی. زندگی روزمره همچنان با برداشت برنج و با ابریشم و چای که بعدها آمدند تنظیم می‌شود، و تقویم کشاورزی پیش از اسلام در جشن‌هایی مانند تیرگان نمایان است که در اینجا با شور بیشتری از بسیاری از نقاط کشور برگزار می‌شود. غذا خود دلیلی مستقل برای این سرزمین است: پر از سیر، نارنج ترش، ماهی دودی و باغ‌های زیتون محلی اطراف رودبار، آشپزی‌ای که تقریباً هیچ وجه اشتراکی با آشپزی زعفران و پسته‌ی اصفهان، که چند صد کیلومتر جنوبی‌تر است، ندارد. کشتی، به‌ویژه سنت‌های محلی نزدیک به ورزش باستانی، همچنان مایه افتخار منطقه است و مازندران سهم نامتناسبی از کشتی‌گیران المپیکی ایران را تربیت کرده است.