اروتیک کردها

کردها بزرگ‌ترین ملت بی‌دولت جهان‌اند؛ میان سی تا چهل‌وپنج میلیون گویشور زبان‌های خویشاوند ایرانی که در کمربند کوهستانی پراکنده‌اند، جایی که ترکیه، ایران، عراق و سوریه به هم می‌رسند. مرزها سرزمین مادری را بریده‌اند، اما سرزمین مادری پیش از مرزها بوده است. همین واقعیت تقریباً همه چیز دیگر زندگی کردی را شکل می‌دهد، از سیاست‌های دیاسپورا در برلین و مارسی گرفته تا شیوه‌ای که روستایی در هکاری با دعوت عروسی پسرعموهایی که آن‌سوی یک ایست بازرسی زندگی می‌کنند برخورد می‌کند.

کردی یک زبان واحد نیست، بیشتر خوشه‌ای از زبان‌هاست. کرمانجی که در ترکیه و سوریه و تا قفقاز گویش می‌شود بزرگ‌ترین شاخه است و با الفبای لاتین که در سده بیستم اقتباس شد نوشته می‌شود. سورانی که در کردستان عراق و غرب ایران غالب است از خط عربی اصلاح‌شده بهره می‌برد و از دهه 1920 به‌عنوان معیار ادبی عملی در آنجا عمل کرده است. زازاکی و گورانی، که هنوز بیشتر گویشوران آن‌ها را کردی می‌دانند هرچند زبان‌شناسان بر سر آن بحث دارند، در شاخه‌های دورتری از درخت خانوادگی ایرانی قرار دارند و از برخی جنبه‌ها به زبان‌های سواحل خزر نزدیک‌تر از خود کرمانجی‌اند. کرد اهل دیاربکر و کرد اهل سلیمانیه ممکن است بدون تلاش زیاد نتوانند یکدیگر را دنبال کنند.

بیشتر کردها مسلمانان سنی‌مذهب شافعی‌اند که آن‌ها را از ترکان و عرب‌های حنفی‌مذهب اطرافشان جدا می‌کند و به زندگی دینی کردی بافتی کمی متفاوت می‌دهد. طریقت‌های صوفی، به‌ویژه نقشبندی و قادری، از نظر تاریخی وزن اجتماعی واقعی داشته‌اند و چند خاندان بزرگ سیاسی را پدید آورده‌اند. اما نقشه دینی متنوع‌تر از آن است که عنوان اصلی نشان می‌دهد. فیلی‌ها در مرزهای ایران و عراق عمدتاً شیعه دوازده‌امامی‌اند. ایزدی‌ها که بیشتر در اطراف سنجار و لالش در شمال عراق متمرکزند، پیرو دینی ترکیبی‌اند که ریشه‌هایش به پیش از اسلام می‌رسد و بارها تلاش برای نابودی‌شان صورت گرفته، که آخرین و خشن‌ترینش در 2014 بود. شبک و جماعت‌های کوچک باجلان و کاکایی هرکدام سنت‌های غیرهمسو با دین رسمی خاص خود را دارند که اغلب پنهان نگه داشته می‌شوند.

سده بیستم سلسله‌ای از فجایع پی‌درپی را به همراه داشت: تقسیم قلمرو عثمانی بی‌آنکه دولت کردی شکل بگیرد، سرکوب‌ها در ترکیه جمهوری، عملیات انفال و حمله شیمیایی به حلبچه در 1988، و جنگ‌های اخیرتر در شمال سوریه. نوروز، سال نوی بهاری در 21 مارس، در هر جایی که کردها زندگی می‌کنند جشن گرفته می‌شود و بیش از آنکه گاه‌شمارانه باشد، به تأکیدی سیاسی تبدیل شده است: آتش‌هایی بر دامنه تپه‌ها، در پارک‌های شهری و در تبعید.