اروتیک هوسا

هائوسا بزرگ‌ترین گروه قومی غرب آفریقا از نظر جمعیت هستند و در کمربند ساوانایی که شمال نیجریه و جنوب نیجر را در بر می‌گیرد مستقرند؛ سرزمینی که آن را کاسار هائوسا یا هائوسالند می‌نامند. آنان همچنین از معدود گروه‌های جنوب صحرای آفریقا هستند که زبانشان قرن‌ها به‌عنوان زبان مشترک منطقه‌ای عمل کرده است: هائوسا به‌عنوان زبان اول یا دوم در نواری از ساحل از چاد تا غنا تکلم می‌شود و شبکه‌های تجاری آن را فراتر از سرزمین اصلی برده‌اند. از نظر زبانی این زبان در شاخه چادی خانواده آفروآسیایی قرار دارد و بنابراین خویشاوند دوری از عربی، عبری و امهری است، نه از زبان‌های نیجر-کنگو که بیشتر همسایگان آن را تشکیل می‌دهند. این ناهمگونی تبارشناختی اهمیت دارد، زیرا تاریخ جمعیتی بسیار کهن‌تری را نشان می‌دهد از آنچه نقشه سیاسی القا می‌کند.

هویت هائوسا حول مجموعه‌ای از شهر-دولت‌ها شکل گرفت (از جمله کانو، کاتسینا، زاریا، دائورا و گوبیر) که شهرهای حصاردارشان از حدود قرن یازدهم به بعد بر تجارت فرا صحرایی پارچه، چرم، کولا و برده تسلط داشتند. اسلام به تدریج همراه با بازرگانان و علما رسید و پیش از گسست سرنوشت‌ساز سال ۱۸۰۴ در میان طبقات حاکم تقریباً جا افتاده بود؛ در آن سال عثمان دان فودیو، عالم فولانی، جهادی آغاز کرد که پادشاهان هائوسا را سرنگون و شهر-دولت‌ها را به خلافت سوکوتو ملحق کرد. ادغام سیاسی‌ای که پس از آن رخ داد (عامه هائوسا، اشرافیت فولانی و اسلام سنی مشترک بر پایه مذهب مالکی) جامعه‌ای را پدید آورد که اغلب «هائوسا-فولانی» نامیده می‌شود، هرچند بسیاری از هائوسایی‌های امروز بر این تمایز پافشاری می‌کنند. بریتانیایی‌ها یک سده بعد، از طریق حکومت غیرمستقیم، خلافت را به شمال نیجریه ملحق کردند و ساختار امارت‌ها را زیر نظارت استعماری دست‌نخورده نگه داشتند؛ بسیاری از آن امارت‌ها هنوز به‌عنوان نهادهای سنتی وجود دارند.

زندگی روزمره هائوسا نشان همه این‌ها را دارد. اجرای شعائر دینی در تقویم و روز کاری بافته شده است و محدود به جمعه نیست؛ کوله یعنی انزوای زنان متأهل در برخی خانواده‌ها، همزیستی دارد با سنت طولانی زنانی که از درون خانه کسب‌وکار مستقل اداره می‌کنند، به‌ویژه در غذای پخته و منسوجات. چرم و پارچه‌های نیل‌رنگ کانو نیم هزاره است که در سراسر ساحل شهرت دارند، و نیز معماری متمایز هائوسا: خانه‌های گلی تخت‌بام با نمای قالب‌ریزی‌شده و پیچیده که بدون چوب ساخته شده‌اند، در منطقه‌ای که چوب کمی دارد. موسیقی، به‌ویژه مدیحه‌سرایی گریوهای دربار همراه با کونتیگی گردن‌بلند و طبل سخنگوی کالانگو، هنوز یک هنر زنده است و نه اجرای میراث‌گونه.