اروتیک آدله

قوم ادل (Adele) مردمی کوهستانی و کوچک‌اند که مرزی بین‌المللی آن‌ها را از هم جدا کرده و بخش عمده‌ای از سرگذشت امروزی‌شان از همین جدایی ناشی می‌شود. در توگو، این نام معمولاً Adélé نوشته می‌شود. روستاها و مزارع آن‌ها در ارتفاعات مرز غنا و توگو قرار دارد، در اطراف نکوانتا در منطقه اوتی غنا و در آن‌سوی مرز در غرب مرکزی توگو، جایی که بیشتر خانواده‌ها هنوز از زمین امرار معاش می‌کنند. کل این منطقه زمانی در داخل توگولند آلمان قرار داشت. پس از جنگ جهانی اول، بریتانیا و فرانسه این مستعمره را میان خود تقسیم کردند و در سال 1956، بخش بریتانیایی به پیوستن به ساحل طلا رأی داد که در آستانه استقلال آن، به نام غنا درآمد. ادل‌ها قرن بیستم را با خویشاوندانی در دو کشور پشت سر گذاشتند؛ آموزش انگلیسی در یک سو و فرانسوی در سوی دیگر، و دو دستگاه اداری جداگانه که همه‌چیز را از حقوق زمین تا نحوه شناسایی رهبران محلی شکل می‌داد.

آنچه این دو سوی مرز را به هم پیوند می‌دهد زبان است. زبان ادل که با نام گیدیره (Gidire) نیز ثبت شده، به شاخه گوانگ از زبان‌های کوا تعلق دارد. این به آن معناست که گویشورانش خویشاوندان دوری از گونجا، کراچی و نکونیا در دیگر نقاط غنا هستند. گویشوران زبان‌های گوانگ عموماً از قدیمی‌ترین جمعیت‌های مستقر در حوضه ولتا به شمار می‌روند که پیش از برآمدن دولت‌های بزرگ آکان ساکن شده بودند. از روی همسایگان نمی‌توان به این پیوند پی برد. چند قوم در تپه‌های اطراف توگو به زبان‌هایی از گروه کوهستانی جداگانه غنا-توگو سخن می‌گویند، زبان‌های گور مانند کونکومبا در شمال تکلم می‌شوند و فرانسوی و انگلیسی مدارس و ادارات را می‌گردانند. ادل‌ها از معدود اقوام گویشور گوانگ در سوی توگو هستند و زبانی کوچک که در میان این جمع بر جای مانده، بخشی از وجه تمایز آن‌هاست. زندگی مذهبی آن‌ها ترکیبی از مسیحیت و آیین بومی کهن‌تری است که پیش از ورود مبلغان مسیحی وجود داشت. در سوی غنا، منطقه نکوانتا در دهه‌های اخیر شاهد نزاع‌های مکرر بر سر زمین و اقتدار سنتی میان مردمانش بوده است. در مرزی که بیگانگان ترسیم و بازترسیم کرده‌اند، هنوز در سطح محلی روشن می‌شود که کدام‌یک به کجا تعلق دارد.