اروتیک ادو

ادو مردم شهر بنین و کمربند جنگلی اطراف آن در جنوب نیجریه هستند، یعنی نوادگان پادشاهی که تاجران اروپایی از قرن پانزدهم به بعد آن را بنین می‌نامیدند، و با جمهوری بنین امروزی در غرب متفاوت‌اند. شمار آنان در ایالت ادو چند میلیون نفر است؛ نامشان به زمین، زبان و دربار سلطنتی‌ای پیوند خورده که حدود هفت قرن، با وقفه‌هایی، کار کرده است. اوبای بنین هنوز در شهر حضور دارد و این مقام به آن معنای صرفاً تشریفاتی که این واژه معمولاً در جاهای دیگر دارد نیست؛ بلکه همچنان لنگرگاهی واقعی برای هویت ادو، زندگی آیینی و اقتدار درونی است.

زبان آنان که ادو یا بینی نیز خوانده می‌شود، به شاخه ادوید از خانواده نیجر-کنگو تعلق دارد و در مرکز خوشه‌ای قرار دارد که گویش ایسان در شمال و شرق را نیز دربر می‌گیرد، و همچنین زبان‌های گروه‌های ایکا و ایمای که از زیرشاخه‌های خود ادو به شمار می‌آیند. این زبان‌ها خویشاوند نزدیک‌اند؛ گویندگان آن‌ها اغلب می‌توانند با تلاش سخن یکدیگر را دنبال کنند، اما نه همیشه بی‌تلاش. زبان ادو آهنگین است و صورت‌های کهن‌تری که در دربار و در ضرب‌المثل‌ها به کار می‌روند، واژگانی را حفظ کرده‌اند که گفتار روزمره آن‌ها را کنار گذاشته است.

امروزه بیشتر ادو مسیحی‌اند و میان جماعت‌های کاتولیک و انگلیکن دیرینه و موج تازه‌تری از کلیساهای پنطیکاستی که از دهه 1980 به شدت رشد کرده‌اند، تقسیم می‌شوند. مسیحیت، گاه با تنش و گاه بی‌تنش، با نظام دینی کهن‌تری همزیستی دارد که حول Osanobua به عنوان آفریدگار و پانتئونی از خدایان پیوسته به رودخانه‌ها، نیاکان و خود تخت سلطنت سازمان یافته است. مناسک سالانه‌ای چون Igue که در کاخ برای تجدید نیروی معنوی اوبا برگزار می‌شود، شرکت‌کنندگانی را جلب می‌کند که خود را در بقیه سال مسیحیان مؤمن توصیف می‌کنند؛ این دو نظام بیشتر در بخش‌های جداگانه نگه داشته می‌شوند تا آنکه با یکدیگر آشتی داده شوند.

دو واقعیت تاریخی نحوه‌ی مواجهه بیگانگان با ادو را پیش از آشنایی با خود مردم شکل می‌دهد. نخست، سنت ریخته‌گری برنز و برنج در صنف سلطنتی، معروف به برنزهای بنین، که از سده سیزدهم دست‌کم برای دربار تولید می‌شد. دوم، لشکرکشی تنبیهی بریتانیا در 1897 که شهر را غارت کرد و هزاران اثر از آن‌ها را به موزه‌های اروپا برد؛ پرسش بازگرداندنشان هنوز در جریان مذاکره است. زندگی عمومی ادو هر دو را با خود دارد: حافظه طولانی یک پادشاهی شهری پیشرفته، و خاطره‌ای تیزتر و نزدیک‌تر از آنچه از آن گرفته شد.