اروتیک ایگبوها

ایگبوها یکی از سه پایه‌ی جمعیتی نیجریه‌اند که در کمربند جنگلی جنوب‌شرقی میان رود نیجر و رود کراس متمرکزند، سرزمینی از بیشه‌های انبوه، باغ‌های نخل و هزار شهر بازار، نه یک پایتخت فرهنگی واحد. این عدم تمرکز نخستین چیزی است که باید درباره‌ی آنان دانست. پیش از استعمار، در بیشتر سرزمین ایگبوها پادشاهی وجود نداشت؛ قدرت در دست شوراهای ریش‌سفیدان، طبقات سنی، انجمن‌های عناوین و مجلس روستا بود، و متخصصان دینی و معابد وحی (مشهورترین آن‌ها وحی آرو چوکو) از طریق تجارت و زیارت، نه فتح، نفوذ خود را در مسافت‌های طولانی گسترش می‌دادند. عادت جمهوری‌خواهانه ریشه‌ای عمیق دارد و نحوه‌ی سازمان‌دهی جوامع ایگبو تا امروز را شکل می‌دهد: بر پایه‌ی تبار، از طریق اتحادیه‌ی زادگاه، و با مذاکره نه فرمان.

زبان آنان ایگبو است، زبانی از خانواده‌ی نیجر-کنگو با تنوع گویشی چنان برجسته که صورت ادبی استاندارد («ایگبوی استاندارد») ساخته‌ی قرن بیستم بود، از چند گویش به هم بافته شده و هنوز گویشورانی که گویششان کنار گذاشته شده با احتیاط به آن می‌نگرند. نام زیرگروه‌ها (نری-ایگبو، آرو، انگوا، امبایسه، اوهافیا، اونیچا، ایکوئره، اوکوانی، آنیوما و بسیاری دیگر) برچسب‌های فولکلوریک نیستند، بلکه هویت‌های زنده‌ای‌اند که به خوشه‌های مشخصی از شهرها پیوند دارند، هر کدام با لهجه، سنت‌های نمایش ماسکی و اختلافات خود با صورت استاندارد. پادشاهی نری در شمال سرزمین ایگبو نزدیک‌ترین چیز به یک مرکز مقدس است: نظامی آیینی که ایزه آن در گذشته اقتدار تشریفاتی را در سراسر منطقه اعطا می‌کرد، بی‌آنکه هرگز بر آن حکومت کند.

مسیحیت، به‌طور غالب، اکنون دین عمومی است: پایگاه‌های کاتولیک و آنگلیکن که در دوره‌ی استعمار بنیان گذاشته شدند، با کلیساهای پنطیکاستی به عنوان پرصداترین رشد کنونی. اما کیهان‌شناسی کهن به‌سادگی جایگزین نشده است. چی، روح‌همزاد شخصی که هنگام تولد به هر فرد داده می‌شود، همچنان در گفتار روزمره و نام‌گذاری جریان دارد. عصای اوفو و معابد اجدادی در امور تباری همچنان وزن دارند. نظام‌های گرفتن عنوان مانند اوزو، تدفین دوم، انجمن‌های نمایش ماسکی (ممانوو)، و آیین‌های پیچیده‌ی پیرامون گردوی کولا همگی بی‌تناقض آشکار در کنار کلیسا قرار دارند. نقطه‌ی عطف تعیین‌کننده‌ی دیگر جنگ بیافرا (1967-1970) است، بحران جدایی‌طلبی آغشته به قحطی که یادش هنوز سیاست ایگبو و هویت دیاسپورا را سامان می‌دهد. تجارت و آموزش مسیرهای اعتبار فرهنگی‌اند؛ نظام شاگردی ایگبو (ایگبا بوی)، که در آن یک تاجر ارشد پس از سال‌ها خدمت، شاگرد جوان‌تر را در کسب‌وکار جا می‌دهد، یکی از جالب‌ترین سازوکارهای توزیع ثروت است که امروز در غرب آفریقا فعال است.