اروتیک باسا

باسا‌ها از بزرگ‌ترین قوم‌های بومی لیبریا هستند و بیشتر در ساحل مرکزی و در مناطق داخلی نزدیک شهر بندری بوکانان سکونت دارند، و جمعیت‌های کوچک‌تری نیز در شهرستان‌های گرند باسا، ریورسس، مارجیبی و مونتسرادو پراکنده‌اند. آنان به زبان باسا سخن می‌گویند، زبانی از گروه کرو که آن را در خانواده‌ای گسترده همراه با کرهن، گربو و کلائو قرار می‌دهد، اما این زبان شاخه‌ای مستقل دارد. این زبان آن‌قدر به همسایگانش نزدیک است که واژگان مشترک دارند، و آن‌قدر متمایز است که گویشوران به‌سادگی میان آن‌ها جابه‌جا نمی‌شوند. باسا یکی از معدود زبان‌های غرب آفریقا است که خط بومی ویژه‌ی خود را دارد: واه، که توماس فلو لوئیس، شیمی‌دان، در آغاز قرن بیستم آن را ابداع کرد و خط هجایی کهن‌تری را بازسازی کرد که گفته می‌شود در دوران تجارت برده سرکوب شده بود. واه دیگر در زندگی روزمره به کار نمی‌رود، اما در محافل فرهنگی باقی مانده و به‌طور فزاینده‌ای به‌عنوان نشانه‌ای از هویت باسا، متمایز از دستگاه رسمی انگلیسی‌زبان لیبریا، یاد می‌شود.

امروزه بیشتر باسا‌ها مسیحی پروتستان هستند، میراث مبلغان مذهبی قرن نوزدهم و طرح استعمارنشینی آمریکایی‌-لیبریایی، که مستقیماً به سرزمین باسا رسید، زمانی که آزادشدگان آفریقایی‌تبار آمریکایی در دهه 1830 میلادی در دهانه رود سنت جان پیاده شدند. این رویارویی جغرافیای سیاسی کشور را شکل داد: باسا از نخستین کسانی بودند که با جمهوری مهاجران مذاکره کردند، خود را با آن تطبیق دادند و در برابرش مقاومت کردند، و تنش طولانی میان لیبریایی‌های بومی و نخبگان آمریکایی‌-لیبریایی بیش از یک قرن از سرزمین باسا گذشت. مسیحیت در کنار اعمال کهن‌تر، مانند انجمن‌های سری، آیین‌های نیاکان و آیین‌های تشرف مردان و زنان که در گستره زبان‌های کرو رایج است، بدون احساس تضاد چشمگیری در زندگی روزمره جای گرفته است.

اقتصاد باسا از نظر تاریخی ترکیبی از کشت برنج در ارتفاعات، کاساوا و تولید نخل بوده که با ماهی‌گیری در رودخانه و سواحل همراه بوده است؛ بوکانان حول صادرات سنگ آهن رشد کرد و بسیاری از خانواده‌های باسا دست‌کم یک نسل را به آن صنعت یا به مزارع لاستیک در داخل کشور پیوند می‌دهند. دو جنگ داخلی میان سال‌های 1989 و 2003 شمار زیادی از باسا‌ها را آواره کرد و جماعتی پراکنده برجای گذاشت که بیشتر در ایالات متحده متمرکز است، به‌ویژه در اطراف مینیاپولیس، فیلادلفیا و استیتن آیلند، جایی که کلیساهای باسازبان و انجمن‌های کمک متقابل همچنان فعال‌اند. داستان‌گویی، طبل‌نوازی و سنت نیرومند ضرب‌المثل‌های گبا همچنان زندگی فرهنگی باسا را مشخص می‌کنند؛ عبارات کوتاه و لایه‌لایه‌ای که گویشوران مسن هنوز در بحث و مشورت به کار می‌برند و باسا‌های جوان‌تر در خارج از کشور آرام‌آرام می‌کوشند آن‌ها را در گردش نگه دارند.