اروتیک نونا

در یکی از روستاهای نونا در روز یک مراسم تدفین مهم حضور پیدا کنید و زود متوجه می‌شوید که چه چیزی این قوم را از دیگران متمایز می‌کند. ماسک‌های چوبی کنده‌کاری‌شده به شکل شاهین، گاومیش، کروکودیل، آهو و پروانه به حیاط‌ها بیرون می‌آیند. آن‌ها با نقش‌های هندسی تند و صریح به رنگ‌های سرخ، سفید و سیاه رنگ‌آمیزی شده‌اند و برای مردگان می‌رقصند. این‌ها صرفاً ابزار نمایش نیستند. هر ماسک متعلق به یک خانواده یا طایفه است و روحی را در خود دارد که به آن تبار پیوند خورده است، پیوندی که اغلب به داستانی درباره یکی از نیاکان بازمی‌گردد که در بیشه‌زار با آن روبه‌رو شده است. داشتن یک ماسک، علاوه بر جایگاه اجتماعی، وظایفی هم به همراه دارد. قوم بوا در غرب به سبکی بسیار نزدیک کنده‌کاری می‌کنند و برخی جوامع بوا می‌گویند که نخستین بار ماسک‌های چوبی را از نونا فراگرفته‌اند.

نونا در ساواناهای جنوب مرکزی بورکینافاسو کشاورزی می‌کنند. آن‌ها ارزن، سورگوم و ذرت را در میان درختزارهای شیا می‌کارند و شهر بازاری لئو، نزدیک مرز غنا، مرکز بخش جنوبی سرزمینشان است. آن‌ها به زبان نونی سخن می‌گویند، زبانی از شاخه گروسی در خانواده زبان‌های گور، که نزدیک‌ترین زبان به لیله، زبان همسایگان لله‌شان، است. شکل‌های شمالی و جنوبی نونی آن‌قدر با هم فرق دارند که زبان‌شناسان غالباً آن‌ها را دو زبان جداگانه به شمار می‌آورند. مردم بورکینافاسو معمولاً نونا را همراه با لله، کاسنا و وینیاما زیر نام گورونسی دسته‌بندی می‌کنند، نامی که از موسی‌ها آمده است و همه آن را نمی‌پذیرند. این تفاوت در سطح محلی اهمیت دارد. موسی‌ها پادشاهی‌هایی بنا کردند، اما نونا هرگز چنین نکردند. قدرت در دست بزرگان تبارها و کاهنان زمین از خانواده‌های بنیان‌گذار بود که پاسخگوی زمین، باروری آن و قواعد مربوط به آن هستند.

از آنجا که دولت مرکزی وجود نداشت، این منطقه در اواخر قرن نوزدهم آسیب‌پذیر بود. فرماندهان جنگی زارما برای به اسارت گرفتن انسان به سرزمین گورونسی یورش بردند و ستون‌های فرانسوی در دهه 1890 از پی آنان آمدند. حکومت استعماری مبلغان کاتولیک را به منطقه آورد و امروز بسیاری از نونا کاتولیک‌اند، و جوامع مسلمان نیز در میان آنان وجود دارد. دین کهن‌تر بار و بنه‌اش را نبسته و نرفته است. زیارتگاه‌های نیاکان، آیین‌های زمین و ارواح ماسک‌ها همچنان به تدفین‌ها، برداشت محصول و آیین‌های تشرف شکل می‌دهند، و این اغلب در همان خانوارهایی رخ می‌دهد که یکشنبه‌ها نیمکت‌های کلیسا را پر می‌کنند.