اروتیک ترا

ترا مردمی کشاورز در شمال‌شرق نیجریه هستند و روشن‌ترین چیزی که ایشان را به‌عنوان یک گروه متمایز می‌کند، زبانشان است. زبان ترا به شاخه‌ی چادی مرکزی از خانواده‌ی آفروآسیایی تعلق دارد، گروهی از زبان‌ها که در منطقه‌ی اطراف بیو و تا کوهستان‌های ماندارا گسترده‌اند. با این حال گویشوران آن در لبه‌ی غربی این شاخه، در سرزمین رود گونگولا در ایالت گومبه و درست آن‌سوی مرز در جنوب بورنو زندگی می‌کنند. نزدیک‌ترین خویشاوندان زبانی‌شان، یعنی جارا، گااندا، بوگا و هوانا، در جوامع کوچک و پراکنده‌ی خود زندگی می‌کنند. مردمان اطرافشان به زبان دیگری سخن می‌گویند: زبان‌های چادی دیگر، فولفولده‌ی فولانی‌ها و بیش از همه هائوسا. هائوسا زبان بازارها، رادیو و سیاست است و روزبه‌روز گفتگوی روزمره‌ی ترای جوان‌تر در شهرها را نیز در بر می‌گیرد.

سرزمین ترا زمین‌های کشاورزی ساوانا است. ارزن، سورگوم، ذرت، بادام‌زمینی و لوبیا از مزارعی به‌دست می‌آید که با باران زنده‌اند و می‌میرند، در حالی که رود گونگولا و مخزن دادین کووا در منطقه‌ی یاملتو دبا به ماهیگیری و قطعات آبیاری‌شده می‌افزایند. شهرهایی مانند دبا و هینا در ایالت گومبه و کوایا ترا در بورنو، جامعه را استوار نگه می‌دارند. گویشوران چند گویش را از هم متمایز می‌کنند، از جمله نیماتلی که نامی است که برای کل زبان نیز به کار می‌رود، و پیدلیمدی که به هینا پیوند دارد. زبان‌شناسان از سال 1970 دستور زبان مفصلی از ترا در اختیار دارند که کار پل نیومن است.

قرن نوزدهم منطقه را دوباره سامان داد. جهاد فولانی‌ها امارت گومبه را پدید آورد و شهرهای ترا به نظمی سیاسی اسلامی کشیده شدند که از بیرون جوامعشان اداره می‌شد. سپس حکومت غیرمستقیم بریتانیا این ساختار را برپا نگه داشت. اسلام همراه با آن اقتدار گسترش یافت و مسیحیت با بعثت‌های قرن بیستم به دنبالش آمد. امروزه هر دو دین پیروان زیادی در میان ترا دارند، اغلب در یک شهر. هنگامی که ایالت گومبه در 1996 از بائوچی جدا شد، ترای سوی گومبه خود را در ایالتی تازه یافتند که پر از اقلیت بود و همچنان با خط مرزی ایالت از خویشاوندانشان در بورنو جدا بودند. اینکه آیا زبان در نسل بعد دوام می‌آورد پرسشی زنده است در شهرهایی که هائوسا انتخاب آسان‌تری است.