اروتیک کورومبا

کورومبا مردمی کشاورزند که در سرزمین خشک لبه‌ی ساحل در شمال بورکینافاسو زندگی می‌کنند. آنان پیرامون شهرهایی چون آریبیندا، تیتائو و جیبو سکونت دارند و جامعه‌های کوچک‌تری در آن سوی مرز، در مالی، زندگی می‌کنند. آنچه این مردم را به هم پیوند می‌دهد زبانشان، کوروم‌فه، و حافظه‌ای دیرینه از سکونت در این سرزمین پیش از موسی و فولانی‌هایی است که امروزه آنان را احاطه کرده‌اند. موسی‌ها ایشان را فولسه می‌نامند، نامی که هنوز در نقشه‌ها و مردم‌نگاری‌های قدیمی دیده می‌شود. مردمی بی‌ارتباط با آنان در جنوب هند نیز کورومبا نامیده می‌شوند، پس بررسی کنید که منبع کدام گروه را مد نظر دارد.

کوروم‌فه یکی از زبان‌های گور از خانواده‌ی نیجر-کنگو است. این زبان شاخه‌ی کوچک مستقلی دارد و از این رو با موره، زبان موسی‌ها که در جنوب تکلم می‌شود، خویشاوند است اما نزدیک نیست. زندگی روزمره اغلب به چند زبان جریان دارد: کوروم‌فه در خانه، موره یا فولفولده در بازار، و فرانسوی در مدرسه و ادارات دولتی. روستاهای کورومبا در فصل بارانی کوتاه، ارزن و سورگوم می‌کارند و زمین اطرافشان را با گله‌داران فولانی تقسیم می‌کنند.

پیش از آنکه پادشاهی موسی یاتنگا در شمال به قدرت برتر تبدیل شود، کورومبا دولتی از آن خود داشتند. این دولت لورم نام داشت و پادشاه آن با عنوان آیو و در منگائو دربار برپا می‌کرد. سرانجام لورم زیر سایه‌ی یاتنگا قرار گرفت و بسیاری از کورومبا به حوزه‌ی نفوذ موسی‌ها کشیده شدند، اما نام کهن در استان لوروم زنده مانده است. از اواسط دهه‌ی 2010 میلادی، سرزمین کورومبا در مرکز شورش مسلحانه در سراسر ساحل قرار گرفته است. شهرهایی چون آریبیندا و جیبو با حملات و محاصره روبه‌رو شده‌اند و بسیاری از خانواده‌های روستایی به شهرهای بزرگ‌تر گریخته‌اند.

امروزه بیشتر کورومبا مسلمان‌اند، اما آیین‌های کهن مربوط به نیاکان و زمین از میان نرفته‌اند و در مراسم تدفین آشکارتر دیده می‌شوند. در همین مراسم است که کلاه‌سر کورومبایی به شکل آنتیلوپ، یعنی adoné، بیرون آورده می‌شود. این کلاه‌سر تاجی چوبی و حکاکی‌شده از آنتیلوپ شاخ‌بلند است که با نقش‌های هندسی پررنگ رنگ‌آمیزی شده و رقصنده‌ای که زیر لباسی از الیاف پنهان است آن را بر سر می‌گذارد. موزه‌ها و گردآورندگان این حکاکی‌ها را ارزشمند می‌دانند، اما در روستاها این‌ها به تبارهای خانوادگی تعلق دارند و برای گرامی داشت درگذشتگان به کار می‌روند، نه برای تغذیه‌ی بازار هنر.