اروتیک ایسوکو

ایسوکوها در بخشی از نوار باتلاقی آب شیرین دلتای نیجر در جنوب ایالت دلتا ساکن‌اند، جایی که زمین پست است و بیشتر سخن را خورها می‌گویند. بیگانگان اغلب ایسوکوها را در کنار اوروبوها در یک گروه قرار می‌دهند؛ این دو زبان از خویشاوندان نزدیک در شاخه‌ی ادویی خانواده‌ی نیجر-کنگو هستند و دو قوم مرز طولانی مشترکی دارند، اما ایسوکوها بر این تمایز محکم پای می‌فشارند. این تفاوت در یک یا دو جمله برای یک گوینده قابل شنیدن است و ایسوکوها از نظر سیاسی در بازآرایی استعماری و پسااستعماری دلتا برای به‌رسمیت شناخته شدن اداری خود مبارزه کردند و آن را به دست آوردند.

برخلاف سنت‌های بنین یا یوروبا که یک پادشاهی واحد پدید آوردند، پادشاهی واحد ایسوکو وجود ندارد. این گروه فدراسیونی از حدود هجده عشیره‌ی خودمختار است، از جمله اولومورو، اووه، اییده، اوزورو، امه‌وور، اوزره، آویارا و دیگران، که هر یک از آنها از نظر تاریخی به‌وسیله‌ی شورای ریش‌سفیدان خود تحت رهبری اودیو-اولوگبو اداره می‌شد؛ یعنی مرد ارشدی که اقتدارش بر سن و جایگاه تبارش استوار بود. همین تمرکززدایی بخشی از دلیلی است که بیگانگان از نظر تاریخی آنان را دست‌کم می‌گرفتند: نه درباری وجود داشت که فرستاده‌ای به آن گسیل شود، و نه تختی که بتوان آن را به دینی تازه درآورد. تصمیم‌ها عشیره به عشیره گرفته می‌شد.

خود زمین زندگی روزمره را شکل می‌دهد. یام محصول پرمنزلت است و هنوز تقویم کشاورزی را تعیین می‌کند؛ کاساوا، موز پختنی و محصولات نخل در کنار آن قرار می‌گیرند و ماهیگیری هرچه جامعه به شاخه‌های رود نیجر نزدیک‌تر باشد اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. شراب نخل در اینجا وزنی آیینی دارد که فراتر از رفع تشنگی است؛ این شراب همراه مذاکره، مراسم تشییع جنازه و خوش‌آمدگویی رسمی به مهمانان است. مسیحیت، که بیشتر به شکل آنگلیکن و پنطیکاستی است و از طریق فعالیت‌های تبلیغی قرن بیستم معرفی شد، اکنون وابستگی مذهبی غالب است، اما جهان‌بینی کهن‌تر که اوگنه را خالق می‌داند و مجموعه‌ای لایه‌لایه از ارواح نیاکانی و سرزمینی را در بر می‌گیرد، نه آن‌قدر جایگزین شده که در لایه‌ای زیر آن جای گرفته است. مراسم تشییع جنازه به‌ویژه همچنان آداب پیش از مسیحیت را حفظ می‌کند، صرف‌نظر از کلیسایی که خانواده به آن می‌رود.

کشف نفت در خاک ایسوکو در اواسط قرن بیستم، که اوزره یکی از نخستین میدان‌های تولیدی نیجریه بود، این منطقه را به بحث طولانی و حل‌نشده‌ی دلتا درباره‌ی کنترل منابع، آسیب‌های زیست‌محیطی و اینکه چه کسی از آنچه از زمین بیرون می‌آید سود می‌برد کشاند. این تنش یک نسل از فعالیت‌گری و مهاجرت ایسوکوها را شکل داده است: جمعیت پراکنده‌ی بزرگی در لاگوس، پورت هارکورت و خارج از کشور، همراه با انجمن‌های زادگاهی که پول و فشار سیاسی را به عشیره‌ها بازمی‌فرستند.