اروتیک توکولور

توکولور مردم فوتا تورو هستند، نوار درازِ دشت سیلابی در امتداد میانه‌ی رود سنگال، جایی که بیابان کم‌کم جای خود را به ساحل (منطقه‌ی ساحل آفریقا) می‌دهد. این نام از بیرونی‌ها آمده است، یعنی برگردان فرانسوی واژه‌ی تکرور (نام پادشاهی قرون وسطا که روزگاری این بخش از رود را در اختیار داشت)، اما مردم خود را Haalpulaar'en می‌نامند، یعنی «گویشوران Pulaar». همین خودتوصیفی کلید فهم آنهاست: از نظر زبانی فولانی‌اند و زبان Pulaar را با فلبه‌های گاودار که در سراسر غرب آفریقا پراکنده‌اند مشترک دارند، اما از نظر اجتماعی و تاریخی گروهی متمایزند: مردمی یکجانشین و ساکن کرانه‌ی رود که زندگی‌شان بر کشت‌وکار در سیلاب فصلی بنا شده است، نه بر پیروی از گله.

اسلام در اینجا از تقریباً هر جای دیگری در غرب آفریقای جنوب صحرا کهن‌تر است. تکرور در قرن یازدهم اسلام را پذیرفت و هنگامی که این دین به قلب سرزمین ماندی رسید، توکولورها از نسل‌ها پیش مسلمان بودند. این ژرفا در میزان نفوذ اسلام در زندگی روزمره دیده می‌شود، نه به‌عنوان چیزی که بر روی سنت‌های کهن‌تر نشانده شده باشد، بلکه به‌عنوان دستور زبان عملی ازدواج، ارث، زمان و اقتدار. طریقت صوفی تیجانیه به‌ویژه نیرومند است؛ الحاج عمر تال، جهادگر و بنیان‌گذار امپراتوری در قرن نوزدهم که دولتی کوتاه‌عمر در سراسر بالادست نیجر بنا نهاد، توکولور و تیجانی بود و یاد او هنوز تکیه‌گاه تصویر دینی این گروه از خود است.

جامعه‌ی توکولور به لایه‌بندی طبقاتی‌اش شهرت دارد و در دسته‌های موروثی سازمان یافته است: اشراف و روحانیون در رأس، سپس طبقات صنعتگران (بافندگان، آهنگران، چرم‌کاران، و خنیاگران گریو که تاریخ شفاهی را حمل می‌کنند)، و از نظر تاریخی طبقه‌ای از نسل بردگان سابق در پایین‌ترین جایگاه. این تمایزات از نظر حقوقی تعدیل شده‌اند، اما از نظر اجتماعی، به‌ویژه در امور ازدواج، پابرجا مانده‌اند. تبارهای روحانی، tooroɓɓe، بیشتر وزن سیاسی گروه را فراهم می‌کردند: این علمای tooroɓɓe بودند که انقلاب اسلامی 1776 را رهبری کردند؛ انقلابی که سلسله‌ی قدیمی‌تر دنیانکه را سرنگون کرد و فوتا تورو را به جمهوری تئوکراتیک تبدیل نمود، یکی از نخستین آزمون‌های چنین نظامی در منطقه.

امروز سرزمین اصلی آنان دو سوی مرز سنگال و موریتانی را در بر می‌گیرد و جوامع توکولور فراتر از آن پراکنده شده‌اند: به داکار، به مهاجرت‌های کارگری در فرانسه و ایتالیا، و به شبکه‌های تجاری که منطقه‌ی ساحل را به اروپا پیوند می‌دهند. با این حال، رود همچنان فرهنگ بومی را تعریف می‌کند: ریتم سیلاب، مزارع ارزن و سورگوم که پس از آن برجا می‌ماند، و اسلام آرام و دانشورانه‌ای که تقریباً هزار سال نشان ویژه‌ی این گروه بوده است.