اروتیک کانوری

کانوری‌ها مردم حوضهٔ قدیمی دریاچهٔ چاد هستند، وارثان، مستقیم‌تر از هر گروه زندهٔ دیگری، یکی از طولانی‌ترین سنت‌های سیاسی آفریقا. امپراتوری کانم-بورنو به شکلی از حدود قرن نهم تا قرن نوزدهم دوام آورد، یعنی بیش از اغلب سلسله‌های اروپایی که کسی می‌تواند نام ببرد عمر کرد. این تداوم اهمیت دارد: وقتی کانوری‌ها دربارهٔ خودشان سخن می‌گویند، معمولاً با اعتمادبه‌نفس آرام مردمی که حکومت می‌کردند، مالیات می‌گرفتند و تجارت فراصحرایی را اداره می‌کردند، در حالی که بخش بزرگی از منطقهٔ اطراف به شیوه‌ای دیگر سازمان یافته بود. امروز آنها در چهار مرز ملی پراکنده‌اند: شمال‌شرق نیجریه، جنوب‌شرق نیجر، غرب چاد و شمال دور کامرون، اما مرکز ثقل فرهنگی همچنان بورنو است، با محوریت مایدوگوری، و شاخهٔ کانمبو در شمال و شرق دریاچه، در سرزمین کانم قدیمی، جای دارد.

زبان آنها به شاخهٔ صحرایی زبان‌های نیلی-صحرایی تعلق دارد، که آن را در منطقه‌ای که زبان‌های چادی و نیجر-کنگو همسایگانش بر آن مسلط‌اند، از نظر ساختاری استثنا می‌کند. گوینده‌ای کانوری و گوینده‌ای هوسا، با وجود آنکه قرن‌ها شریک تجاری نزدیک یکدیگر بوده‌اند، بر پایهٔ دستورهای خویشاوند کار نمی‌کنند؛ وام‌گیری واژگانی گسترده میان آن دو بازتاب همسایگی است، نه خویشاوندی. در درون خود زبان کانوری، شکاف اصلی میان کانوری Yerwa در بورنو است، گونهٔ معتبری که با انتقال پایتخت سیاسی به غرب در قرن نوزدهم شکل گرفت، و کانمبوهای سرزمین قدیمی‌تر کانم که ویژگی‌هایی را حفظ کرده‌اند که صورت Yerwa از دست داده است.

اسلام لایه‌ای تازه و سطحی نیست. دربار کانم در قرن یازدهم اسلام را پذیرفت، که کانوری‌ها را از نخستین جمعیت‌های مسلمان جنوب صحرا قرار می‌دهد و به زندگی دینی‌شان حالتی استوار و علمی می‌بخشد، نه شدت مرزی اعتقادهای جدیدتر. آموزش قرآن در دوران کودکی تنیده شده است؛ mallam، یعنی معلم مذهبی محلی، عنصر ثابت زندگی اجتماعی است، نه فقط زندگی دینی. از ویژگی‌های متمایز اینکه اسلام کانوری با احساس قوی هویت سلسله‌ای و قومی همزیست است که بر محور شیهوی بورنو متمرکز است؛ منصبی که ادامهٔ خط امپراتوری کهن است و همچنان، در کنار دولت نیجریه، اقتدار اخلاقی واقعی دارد.

دو نشانهٔ عملی که دانستنشان ارزش دارد: وسم‌های ندبی روی صورت، که زمانی تقریباً در همه‌جا به‌عنوان نشانهٔ تبار و هویت رایج بود، در نسل‌های جوان‌تر به شدت کاهش یافته، اما هنوز بر چهرهٔ سالمندان دیده می‌شود. و دههٔ اخیر دوره‌ای خشن بوده است؛ بورنو کانون شورش بوکوحرام بود، و بخش بزرگی از زندگی امروز کانوری‌ها، از جمله جابه‌جایی گستردهٔ آنها به نیجر و کامرون، بیشتر تحت تأثیر این اختلال شکل گرفته تا ریتم‌های کهن‌تر.