اروتیک موسگوم‌ها

مسگوم‌ها در امتداد دشت‌های سیلابی رودهای لوگون و شاری زندگی می‌کنند، در تالاب‌هایی که مرز کامرون و چاد را در جنوب دریاچه‌ی چاد درمی‌نوردند. هویت آن‌ها با این آب گره خورده است: سرزمینی با سیلاب‌های فصلی، اردوگاه‌های ماهیگیری، کشتزارهای ارزن بر زمین‌های مرتفع، و گله‌هایی که با آمدن سیلاب‌ها به جای دیگری برده می‌شوند. نامی که بیرونی‌ها به کار می‌برند، یعنی مسگوم، همان است که ماندگار شد؛ در میان خودشان این واژه بر حسب ناحیه فرق می‌کند: (Mulwi، Muzuk، Mbara)، که نشان‌دهنده‌ی مردمی است که از نظر تاریخی به‌صورت فدراسیونی از تیره‌های خویشاوند سازمان یافته‌اند، نه یک زعامت واحد.

زبان آنان به شاخه‌ی چادیک از خانواده‌ی آفروآسیایی تعلق دارد، همان خانواده‌ای که هوسا را در غرب و، با فاصله‌ای بسیار بیشتر، عربی و زبان‌های بربری شمال آفریقا را در بر می‌گیرد. در میان همسایگان نزدیکشان، ماسا، توپوری و کوتوکو، مسگوم یکی از گره‌های یک خوشه‌ی چادیکِ متراکم در حوضه‌ی دریاچه‌ی چاد است؛ جایی که زبان‌های کوچک در فاصله‌های کوتاه با یکدیگر درهم می‌آمیزند و دوزبانگی امری عادی است. امروزه بیشتر مسگوم‌ها مسلمانند؛ اسلام در این گوشه‌ی ساحل به تدریج از راه تجارت و فشار طولانی دولت‌های برنو و واندالا در شمال رسید و با آیین‌های کهن پیرامون ارواح آب، نیاکان و تقویم کشاورزی همزیست شده است، همان‌گونه که دین زیسته‌شده معمولاً به جای دین آموزه‌ای با آن همزیستی دارد.

آنچه مسگوم‌ها فراتر از خود منطقه بیشتر به‌خاطر آن شناخته می‌شوند معماری‌شان است: tolek، خانه‌های مخروطی خاکی که از گل و بدون قاب چوبی ساخته می‌شوند، و دیوارهای بیرونی‌شان با برجستگی‌های هندسیِ برآمده نقش خورده که هم‌زمان به‌عنوان داربست برای اندودکاری دوباره و در بارش‌ها به‌عنوان مجرای آب عمل می‌کنند. این سازه‌ها که نیم‌رخی سهموی و تقریباً ارگانیک دارند، در دوران استعمار توجه ناظران اروپایی را جلب کرد و از آن زمان به مرجعی برای معماری بومی آفریقا بدل شده است. بیشتر مسگوم‌ها دیگر روزمره در آن‌ها زندگی نمی‌کنند، زیرا طرح‌های مستطیلی و سقف‌های موج‌دار تا حد زیادی جای آن‌ها را گرفته‌اند، اما این فرم در نمونه‌های مرمت‌شده و در خاطره‌ی شیوه‌ی ساختن آن‌ها پایدار مانده است.

از نظر تاریخی، مسگوم‌ها در لبه‌ی جنوبی منطقه‌ی یورش برای به بردگی گرفتن زندگی می‌کردند که سلطنت‌های شمالی در آن فعال بودند، و این در معرض قرار گرفتن هم الگوهای سکونتشان را شکل داد و هم بدگمانی درازمدت‌شان نسبت به اقتدار متمرکز را. آنان همچنان بیشتر ماهیگیر، کشاورز سورگوم و ارزن و دامدار گاو هستند، و ریتم زندگی‌شان هنوز با بالا و پایین رفتن رودخانه‌ها تنظیم می‌شود.