اروتیک باکا

باکاها به معنای واقعی کلمه مردمان جنگل‌اند. نسل‌هاست که در جنگل بارانی جنوب‌شرقی کامرون و شمال گابن در رفت‌وآمدند، با جوامع کوچک‌تری در آن سوی مرزها در جمهوری کنگو و جمهوری آفریقای مرکزی. آنان از راه شکار، تله‌گذاری، ماهی‌گیری و گردآوری یام وحشی، آجیل و عسل زندگی می‌کنند. بیگانگان مدت‌ها آنان را همراه دیگر گردآورندگان جنگل‌های مرکز آفریقا با برچسب پیگمه گروه‌بندی کرده‌اند، واژه‌ای که بسیاری از باکاها و حامیانشان آن را نمی‌پذیرند. آنچه واقعاً آنان را متمایز می‌کند دشوارتر ترسیم می‌شود: دانش عملی از جنگل، فصل‌ها و ارواح آن، که همسایگان کشاورزشان به آن متکی‌اند و به‌ندرت در آن به پایشان می‌رسند.

زبانشان معمایی کوچک است. زبان باکا به خانواده اوبانگی تعلق دارد که کانون آن دورتر به شرق، در جمهوری آفریقای مرکزی و حوضه کنگو، قرار دارد، در حالی که بیشتر روستاهای اطرافشان به زبان‌های بانتو سخن می‌گویند. بسیاری از باکاها برای تجارت، مدرسه و سروکار با دولت به‌آسانی به زبان همسایگان یا فرانسوی روی می‌آورند. پیوندهای آنان با مردمان کشاورز کهن است و در هر دو سو جریان دارد: باکاها زمین‌های زراعی را پاک‌سازی می‌کنند و کالاهای جنگل را در ازای پول، نمک، پارچه و غذای کشت‌شده می‌آورند. این مبادلات اغلب نابرابر بوده و تبعیض علیه باکاها واقعی است.

باور بخشی از زندگی روزمره است، نه چیزی جدا از آن. کومبا آفریدگار است، دور اما شناخته‌شده. جِنگی، روح بزرگ جنگل، نزدیک‌تر است: در آیین‌ها به‌صورت پیکری ژولیده که با الیاف رافیا پوشیده شده ظاهر می‌شود و مرد شدن یعنی تشرف به انجمن آن. مبلغان مسیحی پیروانی یافته‌اند و بسیاری از باکاها هر دو باور را هم‌زمان دارند. موسیقی وزن کمتری ندارد. آوازهای چندصدایی آمیخته با بندهای یودل‌وار پس از تاریکی شب اردوگاه‌ها را پر می‌کند و زنان خود رودخانه را می‌نوازند و با کف دست‌های گودکرده بر سطح آب می‌کوبند تا صداهای عمیق و ریتمیک برانگیزند.

شدیدترین دگرگونی در میانه قرن بیستم رخ داد، هنگامی که مقام‌های استعماری و سپس کامرونی گروه‌های باکا را زیر فشار گذاشتند تا جنگل ژرف را ترک کنند و در سکونتگاه‌های دائمی کنار جاده ساکن شوند. اکنون خانه‌های گلی به‌جای کلبه‌های گنبدی مونگولو از نهال‌های خم‌شده و برگ قرار دارند، هرچند زنان هنوز در اقامت‌های طولانی در جنگل که مولونگو نامیده می‌شوند کلبه‌های برگی می‌سازند. امتیازهای قطع چوب و مناطق حفاظت‌شده‌ای چون پارک‌های ملی لوبکه و بومبا بک و ذخیره‌گاه دجا از آن زمان بخش بزرگی از زمینی را که باکاها به آن وابسته‌اند بسته‌اند. گزارش‌های آزار از سوی نگهبانان مبارزه با شکار غیرمجاز، وضع آنان را به پرونده‌ای بین‌المللی درباره حقوق بشر بدل کرده است. دانش همچنان باقی است، اما فضای استفاده از آن روزبه‌روز تنگ‌تر می‌شود.