اروتیک نداکاها

نداکا کشاورزان جنگل‌نشین مرکز ایتوری در شمال‌شرقی جمهوری دموکراتیک کنگو هستند و بهترین راه فهم آنان از طریق دو رابطه است: رابطه با خویشاوندان زبانی‌شان و رابطه با امبوتی. روستاهای آنان در قلمرو مامباسا از استان ایتوری قرار دارد، در اطراف نیانیا و در امتداد جاده‌ای که از میان جنگل بارانی به سمت شرق تا اپولو امتداد دارد، و بخش باندکا نام آنان را بر خود دارد. رقمی که معمولاً نقل می‌شود حدود 25,000 نفر است، که از یک بررسی زبانی دهه 1990 گرفته شده و هیچ‌کس آن را به‌درستی به‌روز نکرده است.

زبان آنان، نداکا، از زبان‌های بانتو است و در خوشه‌ای فشرده با بودو، مبو، نیالی و وانوما قرار می‌گیرد. خویشاوندی میان آنها چنان نزدیک است که گویشوران آن را می‌شناسند و پنج گروه روایت می‌کنند که زمانی یک قوم واحد بوده‌اند. این موضوع اهمیت دارد زیرا ایتوری مرز زبانی است: کشاورزان بانتویی چون نداکا و بیلا در کنار گویشوران زبان‌های سودانی مرکزی چون لسه و مامفو زندگی می‌کنند. برای گفتگو از این مرزها و برای بازار، مردم از سواحیلی کنگویی استفاده می‌کنند و فرانسوی برای مدرسه و امور رسمی به کار می‌رود.

زندگی روزمره بر پایه کشاورزی جابه‌جایی می‌گردد: قطعه‌هایی از کاساوا، موز، برنج و بادام‌زمینی که از دل جنگل بریده می‌شود، چند سال کشت می‌شود و سپس رها می‌گردد تا دوباره برویید، و نخل روغنی، ماهیگیری و تله‌گذاری فاصله‌ها را پر می‌کنند. پیرامون این، مبادله دیرینه با شکارچیان امبوتی با تور قرار دارد که گروه‌هایشان در طول نسل‌ها به خانواده‌های معینی از نداکا پیوند می‌خورند. گوشت جنگل، عسل و کار مزرعه در یک جهت جریان دارد؛ غذای مزرعه، آهن، پارچه و تنباکو در جهت دیگر. روستاییان این ترتیب را مالکیت توصیف کرده‌اند و امبوتی‌ها را چیزی بسیار سست‌تر دانسته‌اند، و کالین ترنبول که در اطراف اپولو در دهه 1950 میان امبوتی‌هایی که به روستاهای بیرا و نداکا وابسته بودند کار می‌کرد، بخش بزرگی از نوشته‌هایش را بر این شکاف بنا نهاد. دو طرف همچنین آیین‌ها را شریک‌اند، به ویژه nkumbi، آیین ختنه‌ی پسران که جوانان روستا و جنگل با هم از آن می‌گذرند.

یک سده و نیم گذشته سخت بوده است. دزدان عاج و برده‌ربایان زنگباری در اواخر 1800 به ایتوری رسیدند، و پس از آن خواسته‌های کائوچو و عاج دولت آزاد کنگو آمد. سپس مدیران بلژیکی روستاهای پراکنده جنگلی را به سوی جاده‌های تازه کشیدند، جایی که مردم را می‌شد شمرد، مالیات گرفت و وادار به کشت محصولات نقدی کرد. این الگوی کنار جاده هنوز شکل سرزمین نداکا است. از دهه 1990 فشارها شامل جنگ، طلاجویی کارگاهی، بازرگانان و کشاورزان تازه‌وارد از ارتفاعات کیوو، و ذخیره‌گاه حیات‌وحش اوکاپی بوده است که در 1992 ایجاد شد و شکار و پاک‌سازی زمین‌هایی را که نداکا آن‌ها را از آنِ خود می‌دانند محدود می‌کند. امروز بیشتر نداکا مسیحی‌اند، در حالی که ارواح نیاکان، شفابخشان و بدگمانی به جادوگری همچنان بخش‌های زنده‌ی توضیح بدبختی‌اند.