اروتیک بابونگو

اگر بپرسید چه کسی بیل‌ها را در دشت ندوپ می‌ساخت، در بیشتر سده‌ی نوزدهم پاسخ اغلب بابونگو بود. مردم ونگو، که خود را بدین نام می‌خوانند، یک رئیس‌نشین بزرگ واحد در منطقه‌ی شمال غربی کامرون را تشکیل می‌دهند. دو چیز این مردم را به‌عنوان یک قوم کنار هم نگه می‌دارد: وفاداری به فون خود و خاطره‌ای طولانی از آهن. بابونگو نامی است که در نقشه‌های استعماری و در پژوهش‌های علمی ماندگار شد. در میان خودشان، مردم می‌گویند ونگو.

زبان آنان که آن نیز ونگو نامیده می‌شود، یکی از زبان‌های بانتوی گراس‌فیلدز از گروه رینگ است. مانند خویشاوندانش، زبانی نواختی است و اسم‌هایش را به طبقه‌هایی تقسیم می‌کند. این دشت محل تلاقی گروه‌های زبانی است. بابونگو، بامسینگ، بابسی و بامونکا به زبان‌های رینگ بسیار نزدیک به هم سخن می‌گویند، در حالی که بامالی، بامبالانگ، بافانجی و بانگولان که در همسایگی آن‌ها هستند، به زبان‌های نون سخن می‌گویند که شناخته‌شده‌ترین خویشاوندشان باموم است. زبان ونگو در زبان‌شناسی نیز جایگاهی بزرگ‌تر از اندازه‌اش دارد: دستور زبان مرجع ویلی شاوب در 1985 آن را به یکی از کامل‌ترین زبان‌های توصیف‌شده‌ی گراس‌فیلدز بدل کرد.

آهن نقطه‌ی عطف تاریخ آنان است. مورخان دشت ندوپ در سده‌ی نوزدهم را با یک منطقه‌ی صنعتی مقایسه کرده‌اند که ذوب‌گران و آهنگران بابونگو در آن نقشی اصلی داشتند. بیل‌ها و تیغه‌هایشان در امتداد راه‌های تجاری سراسر گراس‌فیلدز جابه‌جا می‌شد و قدرت کاخ را تغذیه می‌کرد. ذوب محلی آهن در دوره‌ی استعمار کم‌رنگ شد، نخست زیر حکومت آلمان و سپس بریتانیا، زیرا آهن وارداتی کوره‌ها را از رونق انداخت. آهنگری و چوب‌تراشی هنوز اعتبار دارند و کاخ همچنان مرکز تشریفاتی جامعه است.

زندگی دینی لایه‌لایه است. مسیحیت، هم کاتولیک و هم پروتستان، گسترده است و اسلام نیز در دشت پایگاهی دارد، اما هیچ‌کدام جای آیین‌های نیاکان یا انجمن‌های وابسته به کاخ را نگرفته‌اند. فون به همان اندازه که چهره‌ای سیاسی است، چهره‌ای آیینی نیز هست. در مراسم تدفین، تاج‌گذاری و جشن‌های کاخ، انجمن‌های نظم‌دهنده با نقاب و طبل بیرون می‌آیند. رداهای گلدوزی‌شده‌ی توگو، گردهمایی روستا را به بیانیه‌ای عمومی درباره‌ی جایگاه و تعلق بدل می‌کنند.

بیشتر خانوارها هنوز ذرت، لوبیا و بادام زمینی می‌کارند و برنج در زمین‌های پست و مرطوب‌تر دشت می‌روید. از سال 2017 که بحران انگلیسی‌زبان به خشونت کشیده شد، نگو-کتونجیا شاهد درگیری، تعطیلی مدارس و آوارگی بوده که به روستاهای سراسر این بخش رسیده است. بابونگو همان‌گونه که در تکانه‌های پیشین دوام آورد، ادامه می‌دهد و بر محور محله‌ها، مجتمع‌های خانوادگی و فون خود سازمان یافته است.