اروتیک کله

کله‌ها را به سختی می‌توان روی نقشه مشخص کرد و این نخستین چیزی است که باید درباره‌ی آنان دانست. آنان سرزمین فشرده‌ی واحدی ندارند. روستاهای ایشان در مرکز و غرب گابن پراکنده‌اند، از جنگل‌های پشت خلیج گابن تا دره‌ی میانی رود اوگوه، و اغلب فانگ، میه‌نه و دیگر همسایگان از هر سو محاصره‌شان کرده‌اند. این الگو از جابه‌جایی برمی‌خیزد. در سده‌های هجدهم و نوزدهم، جوامع کله از شمال‌شرق رانده شدند و در پی رودخانه‌ها، شکار و تجارت راه افتادند. آنان آن‌قدر به جابه‌جایی ادامه دادند که بازدیدکنندگان اروپایی، تحرک را ویژگی تعیین‌کننده‌ی ایشان دیدند. پل دو شایو که در دهه‌ی 1850 میان آنان سفر کرد و از ایشان با نام باکالای نوشت، از مردمی یاد کرد که به آسانی جای روستا را ترک می‌کردند و در جای دیگری دوباره می‌ساختند.

زبان آنان همان داستان را بازمی‌گوید. کله زبانی بانتویی است، اما با فانگ و میه‌نه که امروزه در بسیاری از روستاهای کله گفته می‌شوند تفاوت دارد. زبان‌شناسان آن را در کنار کوتا و چند زبان کوچک‌تر شمال‌شرق گابن و مرزهای نزدیک کنگو قرار می‌دهند، و این به سمتی اشاره می‌کند که مهاجرت‌ها از آنجا آغاز شد. بیگانگان زود متوجه این زبان شدند: مبلغان مذهبی آمریکایی که از خلیج گابن کار می‌کردند، در دهه‌ی 1850 دستور زبان باکله را منتشر کردند.

برای بیشتر سده‌ی نوزدهم، کله‌ها نخست شکارچی و تاجر بودند. عاج، لاستیک و دیگر کالاهای جنگل را به واسطه‌های ساحلی می‌رساندند و مهارتشان در جنگل، هم شریکانی سودمند و هم رقبایی جدی از آنان ساخته بود. گسترش بزرگ فانگ به سوی ساحل فشار سختی بر ایشان آورد. سپس حکومت استعماری فرانسه کاری کرد که مهاجرت نکرده بود. شرکت‌های امتیازدار، کار اجباری، بیماری‌های همه‌گیر و سیاست انتقال روستاها به کنار جاده‌ها، بسیاری از جوامع کله را در جای خود میخ‌کوب کرد و برخی دیگر را به‌شدت تضعیف نمود.

امروزه بیشتر کله‌ها مسیحی، کاتولیک یا پروتستان‌اند. زندگی معمول روستاها و شهرهای کوچک گابن را می‌گذرانند: کشت کاساوا و موز، ماهی‌گیری، شکار در جایی که جنگل اجازه می‌دهد، و فرستادن فرزندانشان به لیبرویل و شهرهای استان‌ها برای تحصیل و کار. باورهای کهن درباره‌ی نیاکان، درمان و مردگان ناپدید نشده‌اند؛ چنان‌که در بیشتر نقاط گابن، همراه با زندگی کلیسایی ادامه دارند. هویت کله امروز کمتر بر سرزمینی مشترک و بیشتر بر زبان، تبارهای خانوادگی و یاد مردمی استوار است که زمانی گویی هم‌زمان در همه‌جای درون گابن حضور داشتند.