اروتیک ایجاو

ایجاوها در جایی زندگی می‌کنند که خاک نیجریه به پایان می‌رسد. دلتای نیجر (دهانه‌ی وسیع و پراکنده‌ای که رود نیجر پیش از رسیدن به اقیانوس اطلس به هزاران آبراهه‌ی باریک می‌شکافد) سرزمین خانگی آنهاست، و ایجاوها زندگی خود را بیش از بیشتر مردمان غرب آفریقا پیرامون آب شکل داده‌اند. آنان ماهی‌گیر، قایق‌ساز، بازرگان نمک و روغن نخل، و ساکن شهرک‌های چوبی روی پایه و جزیره‌های حرا هستند. توصیف آنان با واژه‌ی «رودنشین» دقیق است اما اهمیت آن را کم‌بیان می‌کند: آبراهه‌ها راه‌ها، گورستان‌ها و مرزهای آنان‌اند. ایالت بایلسا که در سال 1996 جدا شد، در اصل سرزمین مادری ایجاوهاست؛ جمعیت‌های قابل‌توجهی نیز جنوب ایالت ریورز و بخش‌هایی از ایالت دلتا را پر می‌کنند و جامعه‌های کوچک‌تری در امتداد ساحل تا آکوا ایبوم پراکنده‌اند.

زبان ایجاو یکی از معماهای کهن در طبقه‌بندی زبان‌های نیجر-کنگو است. این زبان به‌طور نامتعارفی در درون این خانواده جای دارد، آن‌قدر از شاخه‌های ایگبو، ادو و یوروبای همسایه متمایز است که زبان‌شناسان گاه ایجوید را به‌عنوان زیرشاخه‌ی اصلی مستقلی در نظر گرفته‌اند، بازمانده‌ای از گذشته‌ای عمیق‌تر در غرب آفریقا. این زبان درونی پراکنده است: کالابری، ایبانی، نکورو، بیله و کولا در امتداد دلتای شرقی به گویش‌هایی سخن می‌گویند که همیشه با گویش‌های مرکزی ایزون، که در غرب رایج است، قابل فهم متقابل نیستند، و انگنی و اوبولو در فاصله‌ی دورتری قرار دارند. این پراکندگی زبانی با جغرافیا همخوان است، زیرا جامعه‌هایی که با کانال‌های جزر و مدی از هم جدا شده‌اند، در جهت‌های خاص خود رشد کرده‌اند.

مسیحیت، عمدتاً آنگلیکن و پنطیکاستی، اکنون دین غالب است، میراث مبلغان مذهبی قرن نوزدهم که از همان بنادر دلتا وارد شدند، یعنی بونی، براس، نمبه و بوگوما، که پیش‌تر تجارت برده و سپس تجارت روغن نخل را اداره می‌کردند. اما کیهان‌شناسی آبی کهن‌تر ناپدید نشده است. اووامابو و دیگر سنت‌های روح آب در نمایش‌های نقابدار و جشن‌ها ادامه دارند، و شخصیت‌هایی مانند اگبسو، خدای جنگی که به‌ویژه با تیره‌های مرکزی ایجاو مرتبط است، علاوه بر معنای مذهبی، وزن سیاسی معاصر نیز یافته‌اند.

داستان ایجاوی مدرن از نفت جدایی‌ناپذیر است. نفت خامی که اقتصاد نیجریه را می‌چرخاند از زیر مناطق ماهی‌گیری آنان پمپاژ می‌شود، و تنش حاصل از آن، یعنی تخریب محیط زیست، تقسیم درآمد، شورش مسلحانه و برنامه‌های عفو، یک نسل است که سیاست دلتا را در بر گرفته است. اعلام جدایی کوتاه‌مدت آیزاک بورو در سال 1966 جمهوری دلتای نیجر را اعلام کرد؛ و دهه‌ها بعد، فعالیت ایجاوها همچنان در مرکز گفت‌وگو درباره‌ی این‌که ثروت دلتا متعلق به چه کسی است قرار داشت. این مردمی هستند که هنوز با آب و آنچه زیر آن جریان دارد تعریف می‌شوند.