اروتیک آکان

آکان‌ها مردمانی‌اند که در نوار جنگلی‌ای زندگی می‌کنند که از جنوب‌شرقی ساحل عاج تا نیمهٔ جنوبی غنا امتداد دارد؛ سرزمین طلا، سرزمین کاکائو و، از نظر تاریخی، جایگاه یکی از تأثیرگذارترین دولت‌های پیش‌استعماری غرب آفریقا. آنچه آن‌ها را در میان ده‌ها شاخهٔ نام‌دار، از جمله اشانتی، فانتی، آکواپم، آکیم، برونگ، نزما، باوله و بسیاری دیگر، به هم پیوند می‌دهد، یک پیوستار زبانی مشترک از زبان‌های کوا است (گویش‌های آکان در هسته تا حد زیادی برای یکدیگر قابل فهم‌اند و در مرزها از هم فاصله می‌گیرند)، یک نظام خویشاوندی مادرتبار مشترک، و مجموعه‌ای از قراردادهای سیاسی و آیینی که استعمار را از سر گذراند و هنوز زندگی روزمره را سامان می‌دهد.

جنبهٔ مادرتبار همان چیزی است که غریبه‌ها بیشتر از همه از آن غافل می‌مانند. در میان آکان‌ها، تبار، انتقال کرسی‌های حکومتی و برخی دارایی‌ها، و هویت طایفه‌ای از راه مادر منتقل می‌شود. وارث مرد، طبق سنت، پسر خواهرش است نه پسر خودش. این بقایای فولکلوریک نیست؛ شکل‌گیری خانواده‌ها، چگونگی جانشینی در مقام‌های ریاست سنتی و نحوهٔ داوری اختلافات در دادگاه‌های عرفی که موازی با دولت فعال‌اند را تعیین می‌کند. هر آکان به یکی از هشت ابوسوا تعلق دارد، یعنی طایفه‌های مادرتبار برون‌همسر که عضویتشان از تقسیم‌بندی زیرگروه‌ها فراتر می‌رود.

کنفدراسیون آسانته (اشانتی) که حدود سال 1701 زیر نظر اوسی توتو و کاهن و سیاستمدار اُکُمفو آنوکیه تأسیس شد، پیش از ادغامش در سال 1902 بیش از یک بار با بریتانیایی‌ها تا سرحد بن‌بست جنگید. کرسی طلایی، که گفته می‌شود از آسمان فرود آمده و روح ملت را در خود دارد، هنوز یک شیء سیاسی واقعی است که هرگز کسی بر آن ننشسته، هرگز معامله نشده، و در سال 1900، وقتی فرماندار استعماری خواست بر آن بنشیند، کانون جنگی طولانی شد. آسانته‌هنه امروز هم همچنان در کوماسی صاحب آن تخت سلطنتی است و تشریفات دربارش دست‌نخورده باقی مانده است.

بیشتر آکان‌ها مسیحی‌اند: متدیست‌ها و پرسبیتری‌ها در امتداد ساحل فانتی، جایی که نخستین مبلغان اروپایی پیاده شدند، و کاتولیک‌ها و پنتیکاستی‌ها در مناطق داخلی‌تر. اما جهان‌بینی کهن‌تر از میان نرفته است. هنوز در آغاز رویدادهای عمومی نوشیدنی آیینی نثار می‌شود و نام روزها (کوفی، آما، کوامه، آکوسوا) همچنان بر اساس روز هفته‌ای که فرد در آن به دنیا آمده داده می‌شود. مراسم تدفین همچنان محور اصلی زندگی اجتماعی آکان‌ها است؛ این مراسم اغلب پرزرق‌وبرق و پرهزینه است، به شیوه‌ای که به نظر غریبه‌ها نامتناسب می‌رسد، تا وقتی کسی بفهمد که مردگان هنوز خویشاوند هستند. پارچهٔ کنته که روی دارهای نواری باریک در شهرهایی مانند بونوایر بافته می‌شود، در اصل منحصر به مصرف سلطنتی بود؛ الگوهای آن نام و ضرب‌المثل دارند و بافتن یکی از آن‌ها به نوشتن نزدیک‌تر است تا به تزیین.