اروتیک اوگونی

اوگونی‌ها مردمی در شرق دلتای نیجر هستند که به‌طور فشرده در حدود هزار کیلومتر مربع زمین کشاورزی کم‌ارتفاع، خورها و جنگل‌های حرا میان پورت‌هارکورت و اقیانوس اطلس جای گرفته‌اند. این تراکم جمعیت، که از بالاترین ارقام در روستاهای نیجریه است، تقریباً همه چیز زندگی آنان را شکل می‌دهد: زمین کم است، تبار با دقت پیگیری می‌شود و رابطه خانواده با قطعه زمین مشخصی وزنی دارد که غریبه‌ها معمولاً آن را دست‌کم می‌گیرند. آنان به معنای دقیق کلمه یک قبیله واحد نیستند، بلکه فدراسیونی از شش پادشاهی‌اند که چهار زبان متمایز از یکدیگر به نام‌های خانا، گوکانا، الِمِه و تِه را به کار می‌برند، و همه آنها در شاخه اوگونی زبان‌های کراس ریور قرار دارند که خود شاخه‌ای دورافتاده در منتهی‌الیه شرقی خانواده زبان‌های نیجر-کنگو است. گویشور خانا و گویشور الِمِه اغلب به زبان سومی نیاز دارند، معمولاً پیجین نیجریه‌ای یا انگلیسی، تا آزادانه با هم حرف بزنند. آنچه آنان را به هم پیوند می‌دهد زبان نیست، بلکه سرزمین مادری، نام مشترک و آگاهی سیاسی‌ای است که در اواخر قرن بیستم شکل گرفت.

این آگاهی از نفت جدا نیست. شرکت شل در سال 1958 حفاری در اوگونی‌لند را آغاز کرد و نشت‌ها، شعله‌های گاز و زمین‌های کشاورزی ویران‌شده‌ای که به دنبال آن آمد، در دهه 1990 «جنبش برای بقای مردم اوگونی» را به رهبری نویسنده، کن سارو-ویوا، پدید آوردند. اعدام او به دست رژیم اباچا در سال 1995، همراه با هشت تن دیگر، اوگونی‌ها را به نقطه ارجاعی در گفت‌وگوهای جهانی درباره حقوق بومیان و صنایع استخراجی تبدیل کرد؛ جایگاهی که خود این جامعه آن را جدی می‌گیرد و همچنان حول آن بسیج می‌شود. تلاش‌ها برای پاک‌سازی وعده داده شده‌اند، مورد مناقشه بوده‌اند و کند پیش رفته‌اند.

مسیحیت، که بیشتر پروتستان است و حضور پررنگی از آنگلیکن‌ها و پنطیکاستی‌ها دارد، چارچوب دینی غالب امروز است و روی آیین‌های کهن‌تری قرار گرفته که کاملاً از میان نرفته‌اند. ستایش نیاکان، آیین‌های نقاب‌پوشی مرتبط با پادشاهی‌های مشخص، و اقتدار حاکمان سنتی، برای نمونه گبِنِمِنه در سرزمین خانا، در کنار زندگی کلیسایی ادامه دارند، نه در تقابل با آن. به‌ویژه مراسم تدفین همچنان تشریفات مفصلی است که چند روز طول می‌کشد و خویشاوندان خانواده گسترده را از پورت‌هارکورت، لاگوس و خارج از کشور به خانه بازمی‌گرداند. کشاورزی معیشتی یام، کاساوا و موز پختنی ادامه دارد، و ماهی‌گیری در خورها هم منبع معیشت است و هم لنگرگاه فرهنگی، هرچند هر دو بر اثر دهه‌ها آلودگی آسیب دیده‌اند. اوگونی‌ها، به‌طور خلاصه، جمعیتی کوچک به معیار نیجریه هستند، با کمتر از یک میلیون نفر، اما حضوری بسیار پررنگ‌تر از اندازه جمعیت خود در سیاست‌های کشور درباره زمین، محیط زیست و خودتعیینی دارند.