اروتیک خوسوری‌ها

خوِسورها کوهنشینان گرجی‌اند از منطقه‌ی Khevsureti، مجموعه‌ای از دره‌های پرشیب در دو سوی رشته‌کوه اصلی قفقاز بزرگ در شمال‌شرق این کشور. قرن‌ها کوه‌ها آنان را از دیگران جدا نگه داشت. برف بیشتر سال دره‌ها را می‌بست، بزرگان روستا و قانون زیارتگاه‌ها بیش از هر پادشاه دوردستی اهمیت داشت، و بیگانگان آنان را مردمی می‌شناختند که تا دوران متأخر قرن بیستم همچنان از زره زنجیری، شمشیر و سپرهای کوچک و گرد استفاده می‌کردند. همین تصویر، سفرنامه‌نویسان قرن نوزدهم را به نظریه‌ای رمانتیک کشاند که بر اساس آن خوِسورها از نسل صلیبیانِ به‌جامانده بودند. این نظریه پابرجا نمی‌ماند. زره، نقش‌های صلیبی و عادات جنگی همه به فرهنگ کوهستانی گرجی تعلق دارند که بر پایه‌ی شرایط خود رشد کرده است.

این منطقه در امتداد خط تقسیم آب به دو بخش می‌شود. Piraketa Khevsureti، این سو، آبش را به سوی جنوب و رود Aragvi می‌ریزد. Pirikita Khevsureti، آن سو، در شمال رشته‌کوه و در امتداد بالادست رود Argun قرار دارد، جایی که روستاهای برج‌سنگی Shatili و Mutso در آن ایستاده‌اند. رسیدن به آنجا همچنان مستلزم عبور از گردنه‌ی Datvisjvari است که ماه‌ها زیر برف بسته می‌ماند. آن سوی مرز سرزمین‌های چچنی و اینگوش قرار دارد و در طول نسل‌ها این همسایگی به همان اندازه که به تجارت می‌انجامید، به یورش و خونخواهی هم انجامیده است.

خوِسورها گویشی از زبان گرجی را حرف می‌زنند که بخشی از خانواده‌ی زبان‌های کارتولی (Kartvelian) است و سنت نیرومندی از شعر شفاهی دارند. دین جایی است که بیش از همه متمایزند. خوِسورها مسیحیان ارتدوکس‌اند، اما مدت طولانی زندگی دینی حول زیارتگاه‌های محلی می‌گشت که khati یا jvari نام داشتند. هر زیارتگاه به جماعتی تعلق داشت و یک khevisberi که کشیش و ریش‌سفید بود آن را اداره می‌کرد، با یاورانی که آبجوی آیینی می‌پختند و حیوانات قربانی را آماده می‌کردند. قواعد سخت پاکی بر محوطه‌ی زیارتگاه‌ها حاکم بود و زنان از بسیاری از آن‌ها بیرون نگه داشته می‌شدند. زایمان در کلبه‌ای جدا بیرون از روستا انجام می‌شد. جشن‌های تابستانی زیارتگاه‌ها هنوز خانواده‌ها را به کوهستان بازمی‌گرداند.

حکومت شوروی الگوی کهن را شکست. در دهه‌ی 1950 مقامات بیشتر جمعیت را به دشت‌های پایین کوچاندند و روستاهای آن سوی رشته‌کوه خالی شدند. امروز بیشتر خوِسورها در گرجستان دشت‌نشین و در تفلیس زندگی می‌کنند، در حالی که Shatili و دیگر سکونتگاه‌های مرتفع در تابستان از خانواده‌های بازگشته، چوپانان و کوهنوردان پر می‌شوند. گلدوزی خوِسوری، با صلیب‌های متراکم و شکل‌های هندسی که روی پارچه‌ی تیره دوخته می‌شوند، هنوز یکی از بازشناخته‌ترین سبک‌های عامیانه‌ی گرجستان است.