اروتیک راخین‌ها

راخاین‌ها مردمی بودایی تراوادا هستند که در سواحل شرقی خلیج بنگال زندگی می‌کنند و بیشترشان در منطقه‌ای متمرکزند که امروز ایالت راخاین نام دارد و در سمت غربی میانمار قرار گرفته است. رشته‌کوه آراکان یوما از یک سو همچون دیواری آنان را از قلب برمه جدا می‌کند و دریا از سوی دیگر آنان را به بیرون می‌گشاید. و همین جغرافیا، بیش از هر واقعیت دیگری، به کار شناخت آنان می‌آید. در بیشتر تاریخ ثبت‌شده‌شان، آنان بیش از آنکه رو به سرزمین‌های داخلی برمه داشته باشند، رو به غرب و جنوب داشتند: به سوی بنگال، به سوی چیتاگونگ و به سوی مسیرهای تجاری دریایی خلیج. پادشاهانشان سکه‌هایی با کتیبه‌های فارسی ضرب می‌کردند. دربارشان آداب درباری مغولی را اقتباس کرده بود. ناوگان‌های آراکانی تا سوندربانز یورش می‌بردند. حس راخاین‌ها از خود به عنوان مردمی ساحلی، جهان‌وطن و کمی جدا افتاده، چند قرن پیش از میانمار مدرن شکل گرفته و واقعاً از میان نرفته است.

زبان نیز همه‌ی این‌ها را بازتاب می‌دهد. زبان آراکانی به برمه‌ای معیار چنان نزدیک است که گاه این دو را گویش‌هایی از یک زبان می‌دانند، اما فاصله‌شان واقعی است. زبان آراکانی تلفظ کهن‌تر r را نگه داشته که برمه‌ای آن را به y نرم کرده است، از این رو گویشور اهل یانگون و گویشور اهل سیت‌وی یکدیگر را با فاصله‌ای محسوس می‌شنوند. واژگان آن وام‌واژه‌های کهنی از بنگالی و فارسی دارد. مارماها که شاخه‌ای خویشاوند هستند، آن سوی مرز در مناطق تپه‌ای چیتاگونگ در بنگلادش زندگی می‌کنند؛ آنان از نسل جمعیت‌هایی هستند که در جنگ‌های پیاپی جابه‌جا شدند یا رانده شدند. گونه‌ی زبانی آنان چنان به آراکانی نزدیک است که دو جامعه هنوز زبان یکدیگر را می‌فهمند.

آیین بودایی تراوادا رشته‌ی پیوسته‌ی هویت راخاین‌هاست و تندیس ماهامونی که دیرزمانی گمان می‌رفت شمایلی از بوداست که در زمان حیات خود او ریخته شده، تا زمانی که برمه‌ای‌ها آن را در 1784 به ماندالای بردند، مرکز معنوی پادشاهی بود. فتح آن سال به دولت مستقل آراکان پایان داد و نقطه‌ی عطفی است که راخاین‌ها هنوز تاریخ خود را با آن می‌سنجند. سپس حکومت استعماری بریتانیا، اشغال ژاپن و ادغام در برمه‌ی مستقل پیاپی آمدند و هیچ‌کدام این پرسش بنیادین را حل نکردند: مردمی ساحلی که روزگاری حاکمیت داشتند چگونه در دولت‌ملتی با اکثریت بامار جای می‌گیرند. درگیری‌های دهه‌های اخیر در ایالت راخاین، میان ارتش، جنبش‌های ملی‌گرای راخاین و جمعیت مسلمان روهینگیا که آن منطقه را نیز زادگاه خود می‌داند، بر روی این پرسش کهن حل‌نشده قرار دارد، نه جدا از آن.