اروتیک قرایی‌ها

قرایی‌ها قومی ترک‌زبان در شرق ایران‌اند که قرن‌ها در دشت‌های اطراف تربت حیدریه، جنوب مشهد، ساکن بوده‌اند؛ جایی که ارتفاعات خراسان به سوی کویر فرود می‌آیند. نام این قوم واژه‌ای ترکی به معنای سیاه، qara، است و روایت خود قبیله از اصل و نسبش به Qara Tatars بازمی‌گردد، گروه‌هایی که Timur در آغاز سده پانزدهم از آناتولی ریشه‌کن کرد و به شرق فلات راند. مورخان درباره‌ی پیوستگی دقیق این تبار بحث دارند. آنچه جای تردید ندارد، ساختار این داستان است: جمعیتی ترک‌زبان که در استانی مرزی، دور از سرزمین‌های ترک‌نشین شمال‌غرب، مستقر شد و شش قرن بعد هم‌چنان آنجاست.

زبان قرایی‌ها، یعنی ترکی قرایی (Qarai Turkic)، به شاخه‌ی اوغوز (Oghuz) تعلق دارد و با زبان آذری و با ترکی خراسانی که در شمال‌تر، پیرامون Quchan و Bojnurd رایج است خویشاوند است. این زبان در این شش قرن میان فارسی احاطه شده و نتیجه‌اش گویشی است که واژگان فارسی در آن فراوان است و به تدریج جای خود را به فارسی می‌دهد. فارسی زبان مدرسه، اداره و اوراق رسمی است و زبان شهر زیارتی‌ای که در همین نزدیکی است؛ و شمار زیادی از کسانی که امروز خود را قرایی می‌خوانند فقط فارسی حرف می‌زنند. نام خانوادگی Qaraei در خراسان بسیار رایج‌تر از خود زبان است. از نظر مذهبی، آنان مانند همسایگان خود شیعه دوازده‌امامی‌اند و آن‌قدر به مشهد نزدیک‌اند که زیارت حرم Imam Reza سفری نیم‌روزه است، نه زیارتی یک‌عمره.

قرایی‌ها بیشترین اهمیت را در آشفتگی پس از مرگ Nader Shah داشتند، زمانی که دولت افشاریه از هم پاشید و هنوز چیزی جایگزین آن نشده بود. Eshaq Khan Qarai تربت حیدریه را به چیزی نزدیک به یک امارت مستقل بدل کرد، با دیوار و پادگان، و خاندان تازه‌به‌قدرت‌رسیده قاجار را در برابر قدرت‌های آن سوی مرز شرقی به بازی می‌گرفت و به هیچ‌کس پاسخگو نبود. Fath-Ali Shah در 1816 دستور قتل او را داد. پسرانش سال‌ها ادامه دادند و قاجارها این قبیله را از یک نیروی نظامی به یک طبقه زمین‌دار تبدیل کردند. از آن زمان تقریباً همین شده‌اند: کشاورز و شهرنشین در منطقه‌ای که به زعفران و گندم مشهور است، که نام قبیله را به‌عنوان نام خانوادگی و ادعایی درباره‌ی اصل و نسب نگه داشته‌اند، نه به‌عنوان شیوه‌ی زندگی. پایانی آرام است برای تاریخی پرسروصدا، و در ایران پایانی عادی است، جایی که بسیاری از خانواده‌های ساکن تا همین چند نسل پیش سرباز مرزی یا چوپان بودند.