اروتیک کردهای خراسان

کردهای خراسان آنجا هستند چون مرزی نیاز به نگهبانی داشت. عمدتاً در دوران شاه عباس یکم صفوی، حوالی آغاز قرن هفدهم، ایل‌های کرد از مرز غربی امپراتوری به شمال شرقی دورافتادهٔ آن کوچانده شدند. آنان در دره‌های میان مشهد و دشت‌های ترکمن ساکن شدند تا مرز را در برابر یورش‌های ازبک و ترکمن نگه دارند. چهار قرن بعد، فرزندانشان هنوز در شهرها و روستا‌های اطراف قوچان، شیروان، فاروج، بجنورد و اسفراین زندگی می‌کنند، بیش از هزار کیلومتر دورتر از کوه‌هایی که بیشتر مردم وقتی واژهٔ کرد را می‌شنوند به ذهنشان می‌آید. آنان به کرمانجی سخن می‌گویند، یعنی کردی شمالی ترکیه و سوریه. بیشتر کردهای غرب ایران به جای آن به سورانی یا کردی جنوبی سخن می‌گویند. جدایی طولانی به کرمانجی خراسانی لهجهٔ ویژهٔ خود و لایه‌ای سنگین از واژگان فارسی و ترکی بخشیده است و بیشتر گویشوران به راحتی به فارسی سخن می‌گویند. مذهب دیگر وجه تمایز آنان با گویشوران کرمانجی در غرب است. کردهای آناتولی عمدتاً سنی‌اند، در حالی که کردهای خراسانی شیعهٔ دوازده‌امامی‌اند و بارگاه امام رضا در مشهد، زیارتگاه بزرگ منطقه، در نزدیکی آنان قرار دارد.

در بیشتر تاریخ‌شان، کردهای مرزی بر پایهٔ ایل سازمان داشتند. کنفدراسیون زعفرانلو بر قوچان مسلط بود و شادلو بجنورد را در دست داشت. خان‌های موروثی آنان این ناحیه‌ها را تا اوایل قرن بیستم به‌عنوان قلمروهایی تقریباً مستقل اداره می‌کردند، تا آنکه دولت متمرکز پهلوی آنان را مهار کرد. سیاست ایلی منطقه یک نشان مشهور در تاریخ ایران بر جای گذاشت: در سال 1747 نادر شاه هنگام لشکرکشی علیه کردهای شورشی، در اردوگاهش نزدیک قوچان ترور شد. برخی خانواده‌ها بعدها به شمال کوچیدند و بخشی از جمعیت کوچک کرد ترکمنستان به آنان بازمی‌گردد. کوچ دامداری میان مراتع تابستانی و زمستانی تا حد زیادی جای خود را به کشاورزی و کار شهری داده است، هرچند عروسی‌ها هنوز لباس‌های رنگارنگ لایه‌لایه و رقص‌های حلقه‌ای بلند را به میدان می‌آورد. سنتی که بیشترین مسافت را طی کرده موسیقی است. باخشی‌های کرد، نوازندگان دوتار و خنیاگران شمال خراسان، حماسه‌ها و ترانه‌های عاشقانه را به کرمانجی و همچنین ترکی و فارسی اجرا می‌کنند. هنر آنان بخشی از سنت منطقه‌ای است که یونسکو در سال 2010 به‌عنوان موسیقی باخشی‌های خراسان به ثبت رساند.