اروتیک اورکزی

اورکزای‌ها داستانی در نام خود دارند. آنان در زبان پشتو وراکزای نامیده می‌شوند و سنت قبیله‌ای این واژه را به وراک به معنای گمشده پیوند می‌دهد، به یاد نیای بنیان‌گذاری که از خانه‌اش دور شد یا رانده شد. مردمی که از این داستان پدید آمدند هیچ‌گاه سرگردان نبوده‌اند. سرزمین اصلی آنان مرتفعات ناهموار شمال‌غربی کوهات است که از یک سو به کوهستان سامانا محدود می‌شود و از سوی دیگر تا ارتفاعات تیراه بالا می‌رود. دره‌های مستوره و خانکی از میان سرزمینی می‌گذرند که اورکزای‌ها قرن‌ها در کنار همسایگان افریدی خود نگاه داشته‌اند. نسب‌شناسان آنان را از کرلانی‌ها می‌دانند، یعنی پشتون‌های کوهستانی که افریدی، ختک و وزیر را نیز دربر می‌گیرند. زبان آنان پشتو است، زبانی ایرانیِ شرقی که حتی آن‌جا که اردو و انگلیسی در مدارس و ادارات رواج دارند، زبان خانه، بازار و جرگه باقی می‌ماند.

این قبیله به شاخه‌های اصلی تقسیم می‌شود، از جمله دولت‌زی، اسماعیل‌زی و لشکرزی. همچنین بخش‌های وابسته‌ای به نام همسایه دارد، یعنی تبارهای تابعی که زیر حمایت اورکزای‌ها زندگی می‌کنند اما نیای بنیان‌گذار را با آنان مشترک ندارند. دین جایی است که اورکزای‌ها از الگوی معمول مرزها جدا می‌شوند. بیشترشان سنی‌اند، اما برخی بخش‌ها شیعه دوازده‌امامی‌اند، پس خط مذهبی از درون قبیله می‌گذرد نه از کنار آن. برای مدت‌های طولانی این موضوعی محلی بود، اما در سال‌های خشونت دهه 2000 به چیزی بدل شد که شبه‌نظامیان با تلاش بسیار می‌کوشیدند آن را برافروزند.

برای بریتانیایی‌ها، سرزمین اورکزای‌ها یعنی ارتفاعات سامانا و قلعه‌های آن. در سپتامبر 1897، در جریان شورش بزرگ مرزی، جنگجویان اورکزای و افریدی پست مخابراتی سارگرهی را تصرف کردند. بیست‌ویک سرباز سیک تا آخرین نفر از آن دفاع کردند، و لشکرکشی تنبیهی تیراه که پس از آن آمد ستون‌های بریتانیایی را از دره‌های اورکزای‌ها عبور داد. پاکستان این منطقه را در سال 1973 «آژانس اورکزای» نامید، تنها آژانس قبیله‌ای که هیچ مرزی با افغانستان ندارد. اما فاصله از مرز آن را از سرنوشت خود نجات نداد: در اواخر دهه 2000 طالبان پاکستان از آن به عنوان پایگاه استفاده کرد و عملیات نظامی سال‌ها بیشتر جمعیت آن را آواره کرد. از سال 2018 این منطقه یک ناحیه عادی از استان خیبر پختونخوا است.

پشتونوالی، آیین میزبانی، شرافت و پناه، هنوز شیوه حل اختلافات و پذیرایی از مهمانان را شکل می‌دهد. بسیاری از اورکزای‌ها اکنون در پیشاور، کراچی و کشورهای حوزه خلیج فارس زندگی و کار می‌کنند، و نام اورکزای به عنوان نام خانوادگی همراه آنان سفر می‌کند و بلافاصله به دیگر پشتون‌ها می‌گوید که خانواده از کدام تپه‌ها برخاسته است.