اروتیک مونداها

مونداها یکی از جامعه‌های کهن‌تر فلات چوتا ناگپور هستند، ارتفاعات جنگلی‌ای که جارکند در آن به اودیشا و لبه غربی بنگال غربی می‌رسد. آنان نام خود را به شاخه‌ای کامل از خانواده زبان‌های آستروآسیایی داده‌اند، یعنی شاخه موندا، و همین باعث می‌شود در کشوری که زبان‌های هندوآریایی و دراویدی بر آن غالب‌اند، از نظر زبانی استثنا باشند. زبان آنان، موندری، از نظر تبار ژرف به خمری و ویتنامی نزدیک‌تر است تا به هندی‌ای که در ناحیه مجاور بدان سخن گفته می‌شود. همین یک واقعیت نقشه را بازتعریف می‌کند: جنوب آسیا لایه زیرین آستروآسیایی دارد و مونداها بخشی زنده از آن‌اند.

بیشتر مونداها پیرو آیین سرنا هستند، دینی که بر محور سرنا بنا شده است، یعنی بیشه‌ای مقدس از درختان سال که در لبه روستا دست‌نخورده باقی گذاشته می‌شود. در این آیین معماری معبد، کتاب مقدس یا کاست کاهنان به معنای برهمنی وجود ندارد. خود بیشه محل آیین است و کاهن روستا، یعنی پاهان، مراسم فصلی مربوط به کاشت، شکار و سال کشاورزی را رهبری می‌کند. آیین سرنا قرن‌ها در برابر جذب شدن در هندوئیسم مقاومت کرده است و پیروانش بارها از دولت هند خواسته‌اند که آیینشان به‌عنوان دینی جداگانه به رسمیت شناخته شود، به‌جای آنکه در سرشماری در ستون هندوها شمرده شوند.

چهره تاریخی شاخص این جامعه بیرسا موندا است که در دهه 1890 قیامی هزاره‌گرایانه را علیه سیاست ارضی استعماری بریتانیا و دست‌اندازی‌های مبلغان مذهبی و زمین‌داران که با آن همراه بود رهبری کرد. او در بیست‌وپنج‌سالگی در زندان درگذشت و اکنون در سطح ملی گرامی داشته می‌شود: زادروزش در سال 2021 به «جنجاتیا گائوراو دیواس»، روز افتخار قبایل هند، تبدیل شد. شورشی که او رهبری کرد، یعنی اولگولان، همچنین دلیل وجود قانون اجاره‌داری چوتا ناگپور است: این قانون انتقال زمین قبیله‌ای به افراد غیرقبیله‌ای را محدود می‌کند و امروز هم، هرچند مورد مناقشه است، به قوت خود باقی است.

جامعه موندا پدرتبار است و بر پایه خونت سازمان یافته است، گروهی تباری که از بنیان‌گذاران نخستین یک روستا تبار می‌برد؛ فرزندان آن بنیان‌گذاران در امور زمین جایگاه ویژه‌ای دارند. زیرگروه‌هایی مانند ماهالی که به‌طور سنتی بامبوکار بوده‌اند و شاخه سابار، تاریخ‌های شغلی و آیینی جداگانه‌ای را در درون مجموعه گسترده‌تر موندا دنبال می‌کنند. زندگی روزمره در این شاخه‌ها هنوز بر محور کشت جابه‌جاشونده، آبجوی برنجی که در خانه تهیه می‌شود و تقویمی از شکارهای جمعی و جشن‌ها می‌چرخد که مهم‌ترینشان سرهول در بهار است، زمانی که درختان سال شکوفه می‌دهند. این جامعه در سیاست ایالتی هند صدایی زنده دارد؛ جارکند در سال 2000 به‌عنوان ایالتی جداگانه جدا و تشکیل شد و این تا اندازه قابل‌توجهی به سبب بسیج مونداها و دیگر آدیواسی‌ها بود.