اروتیک موران

موران یکی از مردمان کهن آسام علیا هستند. آنان پیش از ورود آهوم‌ها در دشت‌های شرقی دره براهماپوترا ساکن شده بودند و قرن‌ها بعد، بخش بزرگی از نیروی شورشی را تشکیل دادند که نزدیک بود دولت آهوم را برافکند. بیشتر آنان امروز در ناحیه‌های تینسوکیا و دیبروگار زندگی می‌کنند و جامعه‌های کوچک‌تری نیز در ایالت همسایه آروناچال پرادش دارند. بسیاری در روستاهای برنج‌کار زندگی می‌کنند که در آن‌ها نامگهر، تالار نماز جمعی، همچنان مرکز زندگی روستایی است.

تاریخ آنان در زبانشان دیده می‌شود. زبان اصلی موران به شاخه بورو-گارو از خانواده چینی-تبتی تعلق داشت، همان خانواده گسترده‌ای که دیماسا و دیگر زبان‌های کاچاری به آن تعلق دارند. قرن‌ها زندگی در دولت آهوم و در میان گویشوران آسامی آن را فرسوده کرد و امروز آسامی زبان خانه‌ها، مدارس و سیاست موران است. آنچه هویت موران امروز را نشان می‌دهد، کمتر واژگان است و بیشتر خاطره و ایمان.

هنگامی که سوکافا، بنیان‌گذار دولت آهوم، در سده سیزدهم از کوه‌های پاتکای گذشت، موران و همسایگانشان بوراهی‌ها از نخستین مردمانی بودند که با آنان روبه‌رو شد. بسیاری از راه ازدواج و خدمت به دولت نوبنیاد پیوستند. گسست بزرگ‌تر بعدها از راه دین رخ داد. موران پیروان وفادار ستره مایاماره شدند، سلسله‌ای وایشنوی از صومعه‌ها که آنیرودادیوا در سده هفدهم بنیان نهاد. مایاماره بدون توجه به طبقه، مرید می‌پذیرفت و این موضوع پیروان بسیار آن را با حاکمان آهوم که از نهادهای رقیب به رهبری برهمنان حمایت می‌کردند در تضاد قرار داد. خشم از تحقیر رهبران ستره و بدرفتاری با پیروانش در سال 1769 در آنچه شورش موئاموریا نامیده می‌شود، فوران کرد. شورشیان، از جمله راگهاو موران، پایتخت رنگ‌پور را گرفتند، آن را دوباره از دست دادند و تا حدود سال 1805 در موج‌هایی ادامه دادند. دولت با ضعف شدید جان سالم به در برد و در عرض یک نسل، نخست به تهاجم برمه و سپس به حکومت بریتانیا افتاد.

موتوک‌ها که به همان وفاداری مذهبی تعلق داشتند و در همان شورش جنگیدند، نزدیک‌ترین خویشاوندان تاریخی موران هستند و این دو اغلب با هم بحث می‌شوند. امروز موران جزو طبقات عقب‌مانده آسام به شمار می‌روند. سال‌ها برای کسب وضعیت «قبیله فهرست‌شده» مبارزه کرده‌اند، همراه با چند جامعه آسامی دیگر. در سال 2020 ایالت شورای خودگردان موران را تأسیس کرد تا هزینه‌های توسعه را به سمت این جامعه هدایت کند. بیهو اینجا با همان شور و شوقی جشن گرفته می‌شود که در هر جای آسام. اما پیوند با مایاماره و خاطره آنچه این وفاداری روزگاری بر سر آنان آورد، همچنان در مرکز نگاه موران به خود قرار دارد.