اروتیک کیرانتی‌ها

کیرانتی‌ها مردمان بومی کوهپایه‌های شرقی هیمالیا هستند و ناهموارترین زمین کشور را در اختیار دارند: زبانه‌های کوهستانی و تنگه‌های رودخانه‌ای میان رود سون کوشی و رود میچی که به سمت کانچنجونگا بالا می‌روند. آنان یک قبیله‌ی واحد نیستند، بلکه کنفدراسیونی از مردمان خویشاوند هستند، یعنی لیمبو، رای، سونووار و یاکخا، که زیرلایه‌ی کهن‌تر تبتی-برمه‌ای مشترکی دارند که پیش از پادشاهی‌های هندوی غرب وجود داشته است. رای‌ها به‌تنهایی عنوانی فراگیرند که ده‌ها زیرجامعه را دربر می‌گیرد و هر کدام زبان خاص خود را دارند: کولونگ، بانتاوا، باهینگ، چاملینگ و تولونگ. گوینده‌ی بانتاوا و گوینده‌ی کولونگ، با آنکه هر دو رای خوانده می‌شوند، اغلب یکدیگر را نمی‌فهمند و برای گفت‌وگو به نپالی روی می‌آورند.

دین آنان، کیرات موندهوم، یک متن مقدس شفاهی است نه کتاب: مجموعه‌ای از اشعار ازبرخوانده که متخصصان آیینی آن را حفظ می‌کنند؛ این متخصصان بسته به جامعه، فدانگما، یبا، یما یا مانگپا نامیده می‌شوند. موندهوم نسب طایفه‌ها را از میان رودها و خط‌الرأس‌های سرزمین مادری پی می‌گیرد، ارواح خانه و جنگل را نام می‌برد و آیین‌های تولد، ازدواج و توالی طولانی مراسم مرگ را تعیین می‌کند. این دین با همسایگان هندو و بودایی خود همزیستی دارد بی‌آنکه در آنان حل شود؛ مراسم عروسی لیمبو اصلاً شبیه عروسی نپالی‌های کاست بالا نیست. مردگان بر اساس طایفه به یاد آورده می‌شوند و زنجیره‌ی نام‌ها اهمیت دارد، زیرا دانستن نیاکان تا سه یا چهار نسل پیش، نه یک امر عتیقه‌شناسانه، بلکه امری آیینی است.

از نظر تاریخی، سرزمین کیرانتی در اواخر سده‌ی هجدهم میلادی آخرین مرز گسترش گورکالی بود. لیمبوها بر سر نظام مالکیت زمینی موسوم به کیپات مذاکره کردند، یعنی مالکیتی جمعی که در دست تبار است نه فرد. این نظام تا سده‌ی بیستم دوام آورد و شیوه‌ی مقاومت تپه‌های شرقی در برابر جذب شدن را شکل داد. امروز کیپات از میان رفته و اصلاحات ارضی آن را برچیده است، اما خاطره‌اش پشتوانه‌ی این حس نیرومند است که خود خاک از آنِ طایفه است. مهاجرت به خارج بسیاری از روستاها را خالی کرده است: مردان به اردوگاه‌های کارگری کشورهای حاشیه‌ی خلیج فارس می‌روند، هنگ‌های گورکای بریتانیا همچنان به‌شدت از خانوارهای رای و لیمبو نیرو می‌گیرند، و سیکیم و دارجیلینگ جمعیت‌های بزرگی از مهاجران را در خود جای داده‌اند که زبان‌هایشان را در سکونتگاه‌های باغ‌های چای زنده نگه داشته‌اند.

آنچه نخست توجه بازدیدکننده را جلب می‌کند اغلب جسارت آنان است: کیرانتی‌ها مردمی سربه‌زیر نیستند. فرهنگ نوشیدن پیرامون تونگبا، یعنی ارزن تخمیرشده‌ای که داغ در لیوانی چوبی با نی بامبو سرو می‌شود، بخش کوچکی از این اعتماد به نفس است: نوشیدنی‌ای که از آنِ خودشان است، به شیوه‌ی خودشان سرو می‌شود، در خانه‌هایی که در دل دامنه‌هایی ساخته شده‌اند که پدربزرگانشان آن‌ها را پاک‌سازی کرده بودند.