اروتیک هندوسکاها

هندوسکاها مردمی باستانی بودند، کوچ‌نشینانی ایرانی‌زبان از تبار ساکا که در سدهٔ دوم پیش از میلاد از آسیای میانه به سوی جنوب تاختند و بر بخش‌هایی از آنچه امروز افغانستان، شرق ایران، پاکستان و شمال‌غرب هند است فرمان راندند، تا آنکه آخرین سلسله‌شان در حدود سال 400 میلادی به دست گوپتاها برافتاد. امروز هیچ جامعه‌ای به این نام باقی نمانده و بازماندگانشان در جمعیت‌های سیستان، پنجاب، سند، گجرات و راجستان حل شده‌اند. آنچه از آنان گروهی ساخت، راهی بود که پشت سر گذاشته بودند. ساکاها قرن‌ها در استپ از دریاچهٔ آرال تا درهٔ ایلی در گردش بودند. هنگامی که یوئه‌چی‌ها، که خود از دست خیونگنوها می‌گریختند، به چراگاه‌های آنان هجوم آوردند، ساکاها از راه باختر به حوضهٔ هلمند رانده شدند که هنوز نام ایشان را بر خود دارد: سیستان، از سکستان، یعنی سرزمین ساکاها. از آنجا در مسیر رود سند پایین آمدند و از گردنه‌ها به گندهارا رسیدند که پادشاهان هندویونانی یک سده آن را در دست داشتند. «پریپلوس دریای اریتره» رود سند پایین‌دست را به سادگی سکائیه می‌نامد. آنان جهان یونانی‌ای را که یافتند از میان نبردند، بلکه آن را در اختیار گرفتند.

پادشاهانشان، یعنی مائوس در تاکسیلا حدود 85 پیش از میلاد، سپس آزس و آزیلیسس، سکه‌هایی ضرب می‌کردند که بر یک رویشان خط یونانی و بر روی دیگر پراکریت به خط خروشتی بود، زئوس و آتنا را در پشت سکه نگه می‌داشتند و نشانه‌ای از آنِ خود می‌افزودند: فرمانروای سوار بر اسب، نیزه زیر بغل، با شلوار و جامه‌ای کمربنددار. آن سرورِ سوار با نیم‌رخ استپی نشان ویژهٔ هندوسکاهاست. ساتراپ‌ها از سوی آنان در ماتهورا فرمان می‌راندند، جایی که ملکهٔ راجوولا هزینهٔ استوپایی برای بقایای مقدس را پرداخت که شرحش بر سرستون شیر ماتهورا ثبت شده است، و نیز در اوجین و کاتیاوار، جایی که ساتراپ‌های غربی از همه بیشتر پایدار ماندند. کتیبهٔ جوناگاد رودرادامان از سال 150 میلادی، نخستین متن شاهی بلند به سنسکریت پیراسته، به بازسازی سدی موریایی که بیش از چهار قرن قدمت داشت می‌بالد. سلسله‌ای استپی سرانجام به سرآمدِ حامیان نثر سنسکریت بدل شد.

دین انعطاف‌پذیر بود. با آیین‌های ایرانی استپ آمدند، برای سکه‌هایشان خدایان یونانی به وام گرفتند، هزینهٔ استوپاهای بودایی را پرداختند و لکشمی را بر نیلوفری نشاندند که فیل‌ها در دو سویش بودند. قانون‌گذاران هندی آنان را ذیل شَکه‌ها جای دادند، بیگانگانی که پایگاه کشتریه را از دست داده بودند، اما این مانع نشد که یک پادشاه ساتاواهانا دختر رودرادامان را به زنی بگیرد. گاه‌شماری شَکه از سال 78 میلادی، که هنوز مبدأ تقویم مدنی رسمی هند است، به‌طور سنتی به فرمانروایی ساکاها پیوند داده می‌شود، هرچند دربارهٔ اینکه واقعاً چه کسی آن را آغاز کرد اختلاف است. هندوپارتیان و سپس کوشانیان در سدهٔ نخست میلادی آنان را از شمال بیرون راندند. ساتراپ‌های غربی در گذر جنگ‌های ساتاواهانا سه قرن دیگر پایدار ماندند، تا آنکه چاندراگوپتای دوم در دههٔ 390 گجرات و مالوا را به قلمرو خود افزود. واژهٔ شَکه، نام سیستان، سوار روی سکه: این است آنچه باقی مانده است.