اروتیک هایوها

هایو یکی از کوچک‌ترین قوم‌های کیرات نپال است، جامعه‌ای کوهستانی با چند هزار نفر جمعیت که هویتش بر دو چیز استوار است: زبانی که تقریباً هیچ کس بیرون از این گروه با آن آشنا نیست، و ادعایی محکم به همان تبار کهن کیرات که رای و لیمبو، با جمعیت بسیار بیشتر، به آن تعلق دارند. در حالی که رای و لیمبو صدها هزار نفرند، هایو در حد روستاها شمرده می‌شوند. این مقیاس همه چیز زندگی آنان را شکل می‌دهد. دولت نپال آنان را در شمار ملیت‌های بومی فهرست کرده و در رده‌ی «در خطر انقراض» قرار داده است؛ رده‌ای که بیش از آنکه آماری باشد، توصیفی است از نحوه‌ی احساس گروه نسبت به خودش.

سرزمین آنان تپه‌های میانی شرق‌مرکزی نپال است، جیبی در امتداد رود سونکوشی که مقاطعه‌ی راملچاپ و سیندهولی به آن می‌رسند، با سکونتگاه‌های کوچک‌تری در کاورهپالانچوک و اودایاپور. این منطقه شیب‌دار، پلکانی و معیشتی است: ذرت و ارزن بر دامنه‌ها، چند دام، و اقتصادی خانوادگی که جوانان را مانند همه‌ی اهالی تپه‌ها به کاتماندو و خلیج فارس فرستاده است. زبان هایو که با نام‌های Vayu یا Wayu نیز نوشته می‌شود به شاخه‌ی کیرانتی خانواده‌ی سینو-تبتی تعلق دارد و نزدیک‌ترین خویشاوندش سونووار است که در همان منطقه‌ی تپه‌ای گفته می‌شود. Brian Houghton Hodgson، پژوهشگر بریتانیایی، در اواخر 1850s واژگان و طرح کوتاهی از دستور زبان آن را منتشر کرد، و زبان‌شناس فرانسوی Boyd Michailovsky در سال‌های 1980s توصیفی کامل و نوین از آن ارائه داد. امروز این زبان بیشتر نزد سالخوردگان باقی مانده است. بیشتر خانوارهای هایو با زبان نپالی زندگی می‌کنند و این زبان بیش از آنکه ابزار زندگی روزمره باشد، نشانه‌ی تعلق است.

در دین، هایو از کیرات موندوم پیروی می‌کنند، سنت شفاهی نیاکان که میان گروه‌های کیرات مشترک است: ارواح خانواده و تبار از طریق یک متخصص آیینی گرامی داشته می‌شوند، آیین‌های برداشت و فصلی سال را نشان می‌دهند، و طبیعت به‌طور مستقیم خوانده می‌شود نه از راه معبد. قرن‌ها زیستن در یک پادشاهی هندو، تقویم کهن را با داشین و تیهار پوشانده است و بسیاری از هایوها در فرم‌های سرشماری گزینه‌ی هندو را علامت می‌زنند، در حالی که آیین‌های نیاکانی را در خانه نگه می‌دارند. انتخاب ثبت‌شدن به‌عنوان کیرات اکنون کنشی سیاسی کوچک شده و بخشی از تلاش گسترده‌تر کیرات برای به‌رسمیت‌شناخته‌شدن است که پس از تبدیل نپال به جمهوری در سال 2008 نیرو گرفت. آنچه هایو را در این جنبش متمایز می‌کند صرفاً پایداری است: مردمی آن‌قدر کوچک که به سادگی نادیده گرفته شوند، و نامی، زبانی و تقویمی آیینی را از زمانی که تپه‌های شرقی در اواخر قرن هجدهم به پادشاهی گورکا ملحق شد حفظ کرده‌اند.