اروتیک گندهاری‌ها

گندهاری‌ها مردمی هندوآریایی در شمال‌غربی شبه‌قاره هند در دوران باستان بودند که حضورشان از دوران ودایی، تقریباً اواخر هزاره دوم پیش از میلاد، در دره پیشاور، سوات و سرزمین پیرامون تاکسیلا گواهی شده است، یعنی در آنچه امروز شمال پاکستان و لبه شرقی افغانستان است. آنها بیشتر در میان مردمانی که پس از ایشان آمدند حل شدند تا اینکه ناپدید شوند. هنگامی که محمود غزنوی در آغاز سده یازدهم میلادی شاهان هندوشاهی را درهم شکست، نام گندهارا دیگر داشت از کاربرد می‌افتاد، و پشتون‌ها، هیندکوزبانان و جوامع کوهستانی داردی‌زبانی که امروز آنجا زندگی می‌کنند، در جایی ایستاده‌اند که گندهاری‌ها ایستاده بودند.

آنها زود و به‌طور غیرمستقیم در تاریخ ثبت شده‌اند. ریگ‌ودا آنان را به پشم گوسفندانشان می‌شناسد و آتارواودا تب را به سوی آنان می‌فرستد، همان‌گونه که کسی همسایگان دور را نفرین می‌کند. متون بودایی گندهارا را در شمار شانزده کشور بزرگ دوران بودا می‌آورند. آنچه گندهاری‌ها را متمایز می‌کرد موقعیتشان بود: آنها دروازه میان هند، ایران و آسیای مرکزی را در اختیار داشتند و همه از آن عبور می‌کردند. داریوش یکم گندارا را در شمار ایالات خود آورد و هرودوت سربازان گندهاری را در ارتشی گنجاند که خشایارشا به سوی یونان لشکر کشید. اسکندر در سال 327 پیش از میلاد وارد شد و پس از او موریاها، پادشاهان هندویونانی، سکاها، پارتیان و کوشانیان آمدند که پوروشاپورا، یعنی پیشاور امروزی، را پایتخت امپراتوری کردند.

گندهاری‌ها همه این‌ها را جذب کردند و چیزی ویژه خود ساختند. زبانشان، گندهاری، یک پراکریت هندوآریایی میانه بود که با خروشتی نوشته می‌شد، خطی راست‌به‌چپ که از آرامی، خط دیوانی امپراتوری پارس، برآمده بود. فرمان‌های صخره‌ای اشوکا در شاهبازگرهی با همین خط حک شده‌اند، و طومارهای پوست توس گندهاری که به حدود سده نخست میلادی بازمی‌گردند، کهن‌ترین نسخه‌های خطی بودایی شناخته‌شده‌اند. این زبان همراه بازرگانان و راهبان در امتداد جاده ابریشم سفر کرد و در پادشاهی‌های واحه‌ای حوضه تاریم به‌عنوان زبان اداری به کار رفت. آیین بودا قرن‌ها، در کنار آیین‌های برهمنی، ایرانی و یونانی، بر زندگی گندهاری چیره بود. کارگاه‌های گندهارا بوداهایی از سنگ شیست خاکستری با موی موج‌دار و ردای سنگین و چین‌خورده تراشیدند که وامدار آشکار پیکرتراشی مدیترانه‌ای است و از نخستین تصاویر بودا در هیئت انسانی به شمار می‌رود. تاکسیلا دانشجویان را از سراسر شمال به خود جذب می‌کرد، و دستورنویس پانینی که تحلیلش از زبان سانسکریت همچنان اثری بنیادین در زبان‌شناسی است، گندهاری و اهل شالاتورا بود.

هجوم هون‌ها در سده‌های پنجم و ششم میلادی دیرها و حامیانشان را درهم شکست، و زائر چینی شوان‌زانگ در سده هفتم بیشتر آنها را متروک یافت. میراث از مردم بیشتر دوام آورد. تصویر بودا که به چین، کره و ژاپن رسید از الگوهای گندهاری سرچشمه می‌گیرد. ملکه گندهاری در مهابهاراتا، مادر کوراوها، نام این سرزمین را بر خود دارد. برخی زبان‌شناسان توروالی و زبان‌های داردی همسایه در تپه‌های سوات را نزدیک‌ترین خویشاوندان زنده گندهاری می‌دانند.