اروتیک داجو

داجوها از معدود مردمان آفریقا هستند که تقریباً تنها با حافظه کنار هم نگه داشته شده‌اند. حدود هفت جامعه داجویی وجود دارد که در فاصله نزدیک به هزار مایل، از کوه‌های نوبا در سودان تا مجموعه کوهستانی گرا در مرکز چاد پراکنده‌اند، و بیشتر آنها دیگر نمی‌توانند با یکدیگر گفتگو کنند. زبان‌های ایشان که همگی از یک نیای مشترک در شاخه سودانی شرقی خانواده نیلی-صحرایی برآمده‌اند، چنان از هم دور شده‌اند که گوینده‌ای از دار سیلا و گوینده‌ای از لاگووا برای برقراری گفتگو به عربی پناه می‌برند. آنچه در همه ایشان باقی مانده ادعاست: ما از دارفور آمده‌ایم و بر آن فرمان می‌راندیم.

این ادعا فولکلور نیست. پیش از سلاطین فور، و پیش از تونجورهایی که بر ایشان مقدم بودند، دارفور در دست سلسله‌ای داجویی بود که مقرش نزدیک کوهستان جبل مره بود. جغرافی‌دانان عرب که در سده سیزدهم می‌نوشتند، ایشان را تاجوا می‌نامیدند و پادشاهشان را در جایی شرق کانم قرار می‌دادند؛ و همین است که پادشاهی داجو را یکی از نخستین دولت‌های این منطقه می‌سازد که بیگانگان به ثبت آن زحمت کشیده‌اند. سپس آن را از دست دادند. تونجورها ایشان را بیرون راندند و داجوها پراکنده شدند: به غرب، به وادای، که در آنجا شاخه‌ای از مهاجران سلطنت دار سیلا را در اطراف گوز بیضا بنیان نهاد و تا دوره استعمار سلطانی در آنجا نگه داشت؛ به جنوب، به گرا؛ و به شرق، به کوه‌های نوبا، که در آنجا شاط و لوگوریک به صورت جوامع کوچک تپه‌نشین در میان نوبایی‌ها ساکن شدند. یک گروه از همه دورتر رفت، به رود سوپو در آنچه اکنون سودان جنوبی نامیده می‌شود، جایی که نجلگولگوله زندگی می‌کنند و اسلام هرگز به آنجا نرسید.

در همه جا دیگر، داجوها مسلمان سنی‌مذهب‌اند، و بافت روزمره این امر چیزی جز اسلام معمولِ منطقه ساحل صحرا نیست: مسجد، مدرسه قرآنی، و فقیهی که برای طلسم به او مراجعه می‌شود همان‌قدر که برای داوری. در بعضی جاها، زیر این‌ها، تعهدات کهن‌تری نسبت به زمین و باران باقی است که تبدیل دین آن‌ها را لغو نکرده و به دست تبارهایی خاص که این وظیفه را به ارث می‌برند اداره می‌شود. ایشان کشاورزند. ذرت دانه‌ریز و ارزن در زمین‌های دیم، بز و مقداری گاو، و این ایشان را در سوی کشاورزان از خط گسلی قرار می‌دهد که جنگ دارفور پس از 2003 در امتداد آن جریان یافت و در 2006 و 2007 به غرب، به دار سیلا سرایت کرد و روستاهای داجو را خالی کرد و ساکنانشان را به اردوگاه‌های اطراف گوز بیضا کشاند. بسیاری از آن روستاها هنوز خالی‌اند. حتی نام هم در چاپ ثابت نیست: Dagu، Dadjo یا Daaju، بسته به اینکه کاتبی که آن را می‌نوشت با انگلیسی کار می‌کرد یا فرانسوی یا عربی. این ضبطی کوچک است از اینکه این مردم چگونه تا این حد تقسیم شده‌اند.