اروتیک بنی برزال

بنی برزال یک قبیلهٔ بربری زناتی در سده‌های دهم و یازدهم میلادی بودند که در کوهپایه‌های اطراف مسیله در آنچه امروز الجزایر نامیده می‌شود سکونت داشتند. آنان به‌عنوان سواره‌نظام مزدور به اسپانیای مسلمان رفتند و سرانجام در مقام پادشاه بر شهر قرمونه فرمانروایی یافتند. پادشاهی آنان در سال 1067 به دست اشبیلیه سقوط کرد و خود قبیله در جمعیت‌های اندلس و مغرب مرکزی حل شد. امروز هیچ جامعه‌ای این نام را برای خود ادعا نمی‌کند.

آنچه از همان آغاز آنان را متمایز می‌کرد، دین بود. بنی برزال از اباضیان خوارج شاخهٔ نکاری بودند، جریانی مخالف در درون اسلام که هم خلفای سنی و هم فاطمیان شیعه را که آن زمان بر مغرب فرمان می‌راندند، نمی‌پذیرفت. هنگامی که داعی نکاری، ابویزید، در دههٔ 940 میلادی علیه فاطمیان شورید و شکست خورد، در میان همکیشان برزالی‌اش در کوهستان حضنه پناه جست. آنان به گویشی زناتی از زبان بربری سخن می‌گفتند که با زبان همسایگانشان در آن سوی فلات‌های بلند خویشاوندی نزدیک داشت و، مانند دیگر زناتیان، پیش از هر چیز به‌عنوان سوارکار شناخته می‌شدند.

نقطهٔ عطف در سال 971 رخ داد. بنی برزال خود را به جعفر بن علی، والی فاطمی مسیله، وابسته کرده بودند و چون او از فاطمیان برید و به امویان قرطبه روی آورد، در معرض انتقام زیریان رها شدند. خلیفه الحکم دوم آنان را با همهٔ بدعت‌شان در ارتش خود پذیرفت. در دوران المنصور، مرد مقتدر حکومت، سواره‌نظام بربر ستون فقرات حکومت شد و یکی از فرماندهان برزالی حکومت قرمونه را دریافت کرد، شهری دژمانند بر پشته‌ای در شرق اشبیلیه.

وقتی خلافت پس از سال 1009 از هم پاشید، برزالیان به‌سادگی آنچه در دست داشتند نگه داشتند. از حدود سال 1013، عبدالله بن اسحاق برزالی و فرزندانش قرمونه را، و مدتی استجه و اوسونا را نیز، به‌عنوان یکی از پادشاهی‌های کوچک بربری موسوم به طوایف در جنوب اداره کردند. محمد بن عبدالله، توانمندترین آنان، دو دهه عبادیان اشبیلیه و حمودیان مالاگا را در برابر یکدیگر به بازی گرفت. این وضع نمی‌توانست دوام آورد. اشبیلیه رشد کرد، همسایگان بربرش را یکی پس از دیگری بلعید و در سال 1067 قرمونه را گرفت.

میراثشان آرام اما واقعی است. قرمونه هنوز بر پشتهٔ خود قرار دارد، پشت دروازه‌هایی که برزالیان زمانی در اختیار داشتند. آنان از معدود مسلمانان اباضی مستندشده در اندلس‌اند، یادآور اینکه اسلام شبه‌جزیره از آنچه فقیهانش دوست داشتند ادعا کنند کمتر یکدست بود. این نام پس از فروپاشی قبیله به‌صورت نام خانوادگی باقی ماند: مورخ دمشقی البرزالی که در سال 1339 درگذشت از خاندانی اشبیلی با همین تبار بود. و آنان به فرهنگ سوارکاری زناتی تعلق دارند که به زبان اسپانیایی واژهٔ jinete را برای سوارکار داد.