اروتیک جباله

نام، توصیفی ساده است. جبالی‌ها یعنی کوه‌نشینان و این نامی است که مراکشی‌ها به مردم کوهستانی عرب‌زبان گوشهٔ شمال‌غربی کشور، یعنی ریف غربی، می‌دهند: تپه‌هایی سرسبز و مرطوب که از نواحی پشت طنجه به سوی شرق تا ساحل غماره کشیده می‌شود و به سمت جنوب تا درهٔ ورغه ادامه دارد. این یکی از بارانی‌ترین زمین‌های شمال آفریقاست و معماری نیز با این آب‌وهوا سازگار شده است. روستاها با خانه‌های سفیدکاری‌شده با آهک و سقف‌های شیب‌دار سفالی مشخص می‌شوند، چیزی که در جای دیگری از مراکش به‌ندرت دیده می‌شود، و بالای تراس‌هایی از زیتون، انجیر و غلات قرار دارند که بر شیب‌هایی کشت می‌شوند که برای تراکتور بیش از حد تندند. زبان نیز آنان را به همان اندازه آشکار از دیگران جدا می‌کند. عربی جبلی به لایهٔ کهن پیش از هلالی‌ها تعلق دارد و از نخستین عربی‌شدن در قرن‌های هشتم تا دهم میلادی نشأت گرفته، نه از مهاجرت‌های بدوی که دشت‌ها را دگرگون کرد، و در واژگان خود زیرلایهٔ بربری پررنگی دارد و آهنگی که دیگر مراکشی‌ها می‌توانند در یک جمله تشخیصش دهند. جبالی‌ها بیشتر بربرهایی هستند که زبانشان را عوض کرده‌اند. همسایگانشان در غماره روی ساحل چنین نکردند و هنوز چند روستا در آنجا به زبان بربری سخن می‌گویند.

دین سنی و مالکی است، اما نقشه‌ای که در محل اهمیت دارد نقشهٔ زیارتگاه‌ها و زاویه‌هاست. مولای عبدالسلام بن مشیش در جبل علم، در تپه‌های بنی عروس، آرمیده است؛ او شاذلی را تعلیم داد که طریقت صوفی‌اش بعدها به بیشتر جهان اسلام رسید و زائران هنوز برای موسم او بالا می‌روند. وزان حول زاویهٔ وزانیه رشد کرد که شریفانش آن‌قدر نفوذ داشتند که بتوانند میان قبایل و سلاطین میانجیگری کنند. دو فشار بیرونی بقیه را شکل داد. پناهندگان اندلسی که پس از سقوط غرناطه رسیدند تطوان را بازسازی کردند و شفشاون را که در سال 1471 بنا شد پر کردند و حرفه‌های شهری، خانه‌های حیاط‌دار و رپرتوار موسیقی‌ای را آوردند که شهرها هنوز اجرا می‌کنند. سپس دوران تحت‌الحمایگی اسپانیا از 1912 تا 1956 فرا رسید که در این تپه‌ها احمد ریسونی در برابرش ایستاد؛ او شریف بود، خارجیان را می‌ربود و سرانجام پاشا شد، و نزاع طولانی‌اش با مادرید جبالی‌ها را برای مدتی کوتاه در خارج مشهور کرد، آن هم به دلایلی نادرست. آنچه در زندگی روزمره پابرجا مانده آرام‌تر است: بازار هفتگی ستون فقرات زندگی اجتماعی است، تقطوقهٔ جبلیه با نوای نی نی‌لبکی لیرا و طبل‌های بندیر خوانده می‌شود، و زنان بازار با پارچهٔ پشمی راه‌راه قرمز و سفید و کلاه‌های حصیری پهن بر سر دیده می‌شوند. جبالی‌های جوان‌تر به همان اندازه که ممکن است در روستا بمانند، ممکن است در طنجه، کازابلانکا یا اسپانیا باشند و برای روستاهایی که از مردان در سن کار خالی شده‌اند پول بفرستند، در حالی که تپه‌های شفشاون اقتصاد شاهدانه را در خود دارد که مراکش تازه آغاز کرده آن را قانونمند کند، نه اینکه صرفاً با آن برخورد پلیسی کند.