اروتیک دباسیین

دوباسیین یکی از قبیله‌های عرب نام‌برده‌شده در مرکز سودان است و نقطه شروع صادقانه این است که این نام در داخل سودان وزنی بیش از آنچه در هر منبعی بیرون از آن دارد حمل می‌کند. تعلق به این گروه در اینجا مسئله تبار است: قبیله عرب سودانی در هسته خود یک شجره‌نامه است، زنجیره‌ای از پدران که اعضا می‌توانند آن را از بر بخوانند و دهکده کشاورزی در دشت نیل را به جدّی در عربستان پیوند می‌دهد. بررسی‌های قرن بیستم درباره قبیله‌های سودان، دوباسیین (که دوباسین هم نوشته می‌شود) را در الجزیره، دشت گلی و هموار میان نیل آبی و نیل سفید در جنوب خرطوم جای می‌دهند و برآوردهای بیرونی جمعیت آنان را اندکی بالاتر از 100,000 نفر می‌دانند. از آنجا که پژوهش قوم‌نگارانه مفصل درباره این گروه به زبان انگلیسی کم است، آنچه در ادامه می‌آید بر آنچه برای جامعه‌های عرب الجزیره به‌طور کلی ثابت شده تکیه دارد.

زبان آنان عربی سودانی است، به‌ویژه گونه میانی کرانه‌ای که خرطوم و امدرمان آن را به زبان روزمرهٔ معیار کشور تبدیل کرده‌اند. گفتار الجزیره به آنچه پایتخت به کار می‌برد نزدیک است، بدون فاصله‌ای که گویش‌های غرب و شرق کشور را از هم جدا می‌کند. دین اسلام سنی است که به شیوه مرکزی سودانی برگزار می‌شود، یعنی از راه طریقت‌های صوفی و خانواده‌های مردان مقدس به همان اندازه که از راه مسجد. گنبدهای آرامگاهی این شیخ‌ها در سراسر الجزیره دیده می‌شود و خلوه، مکتب قرآنی روستایی که شاگردان آیات را بر تخته‌های چوبی می‌نویسند، همچنان نهادی بنیادین است.

تاریخ منطقه از سلطنت فونج در سنّار می‌گذرد، سپس فتح ترکی مصری در سال 1821 و دولت مهدیه، اما دگرگونی‌ای که زندگی روزمره را بازساخت در سال 1925 رخ داد، زمانی که سد سنّار گشوده شد و طرح الجزیره دشت را به یکی از بزرگ‌ترین طرح‌های کشت آبی جهان بدل کرد. خانواده‌هایی که سورگوم را با آب باران می‌کاشتند و دام نگه می‌داشتند، به کشاورزان اجاره‌ای پنبه بر شبکه‌ای از کانال‌ها بدل شدند که به مدیریت مرکزی و قیمت جهانی وابسته بودند. آن ترتیب و افول طولانی‌اش، نسل‌های خانوارهای الجزیره را شکل داد. جنگی که در سال 2023 آغاز شد همان زمین را سخت آسیب زد: سقوط ود مدنی در پایان آن سال روستاهای سراسر ایالت را خالی کرد. ارتش در ژانویه 2025 شهر را بازپس گرفت و خانواده‌ها از آن زمان در حال بازگشت بوده‌اند.

آنچه در همه این‌ها پابرجا می‌ماند ساده و استوار است. کسره از سورگوم هنوز نان روزانه است. عروسی‌ها هنوز بر محور جرتق می‌گردند، با نخ ابریشم سرخ، مهره‌ها و عطر سنگین. و نفیر، رسم فراخواندن همسایگان برای کار دسته‌جمعی، همان عادتی است که سودانی‌ها هنگام سازمان دادن امداد خود در جنگ به آن تکیه کردند.