اروتیک نوبی‌ها

نوبه‌ای‌ها مردمی نیلی هستند که سرزمینشان میان آنچه امروز جنوب مصر و شمال سودان نامیده می‌شود گسترده است، یعنی نوار طولانی سرزمین رودخانه‌ای میان آبشار اول و آبشار ششم. آنان از کهن‌ترین جمعیت‌هایی هستند که به‌طور پیوسته در قاره آفریقا ثبت شده‌اند. پادشاهی‌های کرمه، ناپاتا و مروئه در امتداد همین بخش از نیل برآمدند، و در دوره‌ای کوتاه اما تأثیرگذار در قرن 8 پیش از میلاد، فرمانروایان نوبه‌ای سلسله 25 بر خود مصر حکومت کردند. این تاریخ ژرف برای نوبه‌ای‌ها قطعه‌ای موزه‌ای نیست، بلکه زیر سطح هویت معاصر قرار دارد، به‌ویژه از دهه 1960 به بعد، زمانی که ساخت سد عالی اسوان روستاهای نیاکانی را زیر آب برد و ده‌ها هزار نفر را از قلب نوبه تاریخی پراکنده کرد. این آوارگی نقطه عطف مدرن است؛ نوبه‌ای‌های مسن هنوز میان زندگی پیش از بالا آمدن آب و زندگی پس از آن تمایز قائل می‌شوند.

زبان‌های نوبی به شاخه‌ای کوچک در درون خانواده گسترده‌تر نیلی‌صحرایی تعلق دارند و با عربی که در اطرافشان رایج است و با زبان‌های کوشی و سامی که دورتر در شرق قرار دارند متفاوت‌اند. نوبیین، که نزدیک مرز مصر گفته می‌شود، و ماتوکی و دنقلاوی، که دورتر به سمت جنوب گفته می‌شوند، زبان‌های اصلی نوبی نیل‌اند. گونه‌های نوبی کوهستانی، یعنی دیلینگ، دبری، غولفان، کادارو، کارکو و والی، در کوه‌های نوبه در کردفان باقی مانده‌اند که قرن‌ها از رودخانه جدا بوده‌اند. میدوب که در دارفور گفته می‌شود، شاخه‌ای دورافتاده دیگر است. برخی جوامعی که از نظر تاریخی نوبی به حساب می‌آمدند، از جمله جعلیین و شایقیه، اکنون عربی‌زبان‌اند و نظام‌های نسبی عربی را پذیرفته‌اند، هرچند بستر نوبی‌شان در آداب و درک خودی همچنان دیده می‌شود.

امروزه نوبه‌ای‌ها در اکثریت قریب‌به‌اتفاق مسلمان‌اند و به تدریج پس از فروپاشی پادشاهی‌های مسیحی مکوریا و علوه میان قرن‌های 14 و 16 اسلام آوردند، یعنی اسلامی‌شدنی آرام و نه فتحی با یک رویداد واحد. دوره مسیحی پیشین نشانه‌های خود را برجای گذاشته است: بقایای کلیسا هنوز در صحرای شمال دنقلا برپاست و برخی زیارتگاه‌های قدیسان شکلی پیش از اسلام را حفظ کرده‌اند. زندگی روزمره نوبی جریان‌های مادرتبار نیرومندی دارد که آن را از هنجار عربی سودانی پیرامونش متمایز می‌کند. مالکیت، اقتدار خانوار و نسب‌شماری اغلب از طریق خط مادری می‌گذرد، و آیین‌های عروسی در روستاهای نوبی به‌طور چشمگیری پیچیده‌اند، با مراسمی چندروزه که پیش از صورت‌های اسلامی بوده‌اند و در کنار آن‌ها به آرامی حفظ شده‌اند. خانه‌های رنگارنگ روستاهایی چون غرب سهیل، با نقوش برجسته پیرامون درها، نشانه بصری شناخته‌شده نوبی‌هاست، هرچند این زیبایی‌شناسی خود تا حدی تأکیدی پس از آوارگی بر هویت است.