اروتیک یهودیان مغربی

یهودیان مغرب عربی جماعت‌های یهودی در کمان غربی شمال آفریقا هستند، از مراکش از راه الجزایر و تونس تا لیبی، و دو تاریخ را هم‌زمان با خود دارند. یکی محلی و بسیار کهن است: یهودیان در شمال آفریقای رومی زندگی می‌کردند و جماعت‌های جزیره جربه و کوه‌های اطلس داستان‌های منشأی دارند که حتی به گذشته‌ای دورتر برمی‌گردد. دیگری از ایبریا پس از آزارهای سال 1391 و اخراج‌های دهه 1490 آمد، زمانی که پناهندگان در تطوان، فاس، تلمسان و تونس ساکن شدند. طی نسل‌ها توشاویم بومی و مگوراشیم تبعیدی کنیسه‌ها و آداب جداگانه داشتند تا آنکه به آرامی ادغام شدند. در تونس، رشته سومی به نام گرانا، که خانواده‌هایشان از راه لیوورنو آمده بودند، تا دوران جدید از توانسای قدیمی‌تر جدا ماند.

زبانی که مردم به آن سخن می‌گفتند به محل زندگی‌شان بستگی داشت. بیشتر آنان به گویش‌هایی از عربی یهودی سخن می‌گفتند که با الفبای عبری نوشته می‌شد و پر از واژه‌های عبری بود. این زبان آن‌قدر به عربی همسایگان مسلمانشان نزدیک بود که در بازار به کار آید، اما آن‌قدر متفاوت بود که گوینده را یهودی نشان دهد. برخی یهودیان روستاهای اطلس به زبان بربری سخن می‌گفتند و شمال مراکش زبان حکتیا را حفظ کرد، زبانی یهودی‌اسپانیایی که با عربی آمیخته بود. بعدها مدارس فرانسوی، زبان فرانسه را برای بسیاری از خانواده‌ها زبان خانگی کردند. زندگی دینی، با خصلتی محلی و قوی، از فقه حاخامی سفاردی پیروی می‌کند. زیارت آرامگاه حاخام‌های مورد احترام، یعنی هیلولوت، جمعیت زیادی را به مکان‌هایی مانند وزان در مراکش می‌کشاند و کنیسه الغریبه در جربه هر بهار زیارت ویژه خود را دارد. خانواده‌های مراکشی عید پسح را با میمونا پایان می‌دهند، شبی با درهای باز، شیرینی و دیدوبازدید. ناهار شنبه دفینا یا تفینا است، خورشی که پیش از سبت روی آتش گذاشته می‌شود و تمام شب می‌پزد.

قرن بیستم آنان را پراکنده کرد. در شهرهای مراکش، یهودیان مدت‌ها در محله‌های حصاردار به نام ملاح‌ها زندگی می‌کردند. فرمان کرمیو فرانسه در سال 1870 یهودیان الجزایر را شهروند فرانسوی کرد، موقعیتی که ویشی در سال 1940 از آنان گرفت و تا سال 1943 بازگردانده نشد. یهودیان تونس اشغال آلمان را گذراندند و یهودیان لیبی در زمان جنگ بازداشت شدند و سپس در سال 1945 شورش‌های مرگبار را تجربه کردند. پس از تأسیس اسرائیل و کسب استقلال کشورهای شمال آفریقا، خروج به مهاجرتی دسته‌جمعی تبدیل شد. تقریباً همه یهودیان الجزایر در سال 1962 به فرانسه رفتند. بیشتر یهودیان مراکش به اسرائیل رفتند، جایی که بسیاری به شهرک‌های توسعه دورافتاده فرستاده شدند و با تبعیض آشکار روبه‌رو شدند. آنان از راه جنبش‌های اعتراضی مانند جنبش پلنگ‌های سیاه اسرائیلی مقاومت کردند. یهودیان تونس میان فرانسه و اسرائیل تقسیم شدند.

جماعت‌های کوچکی در کازابلانکا، شهر مراکش و جربه باقی مانده‌اند، و قانون اساسی سال 2011 مراکش میراث عبری را یکی از عناصر سازنده هویت ملی برشمرده است. بیشتر این فرهنگ اکنون در اسرائیل و فرانسه ادامه دارد، جایی که میمونا بسیار فراتر از این جامعه جشن گرفته می‌شود و آشپزی یهودیان شمال آفریقا و موسیقی کنیسه‌ای آنان بخشی از زندگی روزمره یهودی است.