اروتیک صعیدی‌ها

از یک قاهره‌ای بپرسید صعید از کجا شروع می‌شود، و با اشاره دست به سمت جنوب پاسخ می‌گیرید. صعیدی‌ها مردم مصر علیا هستند، نوار باریکی از زمین‌های کشاورزی در کنار رود نیل که از نزدیکی جنوبی قاهره تا اسوان امتداد دارد و بیابان از هر دو سو به آن فشار می‌آورد. نام این منطقه از واژه عربی به معنای زمین مرتفع گرفته شده است: نیل به سمت شمال جریان دارد، پس جنوب در بالادست قرار می‌گیرد. آنچه صعیدی‌ها را در درون مصر متمایز می‌کند، بیش از آنکه تبارِ جدایی باشد، هویت منطقه‌ای قوی آنهاست. این هویت بر وفاداری به قبیله، لهجه‌ای که دیگر مصری‌ها در یک جمله آن را تشخیص می‌دهند، و تاریخی طولانی از رفتار با آنان به‌عنوان مردم حاشیه‌ای استوار است. قاهره لطیفه‌هایی درباره پسرعموهای لجوج صعیدی می‌سازد، و بسیاری از صعیدی‌ها پاسخ می‌دهند که شرف و گفتار بی‌پیرایه‌ای را حفظ کرده‌اند که پایتخت از دست داده است. زبان عربی آنان، زبانی سامی از خانواده آفروآسیایی، حرف قاف را به گ سخت تبدیل می‌کند، در حالی که قاهره آن را به همزه بدل می‌کند. گذشته مکتوب این دره حتی دورتر می‌رود. صعیدی، گویش قبطی این بخش از رود، شکل ادبی اصلی زبان قبطی در کلیسای نخستین بود، و راهبان برای نخستین بار در همین دره به‌صورت جماعت‌های سازمان‌یافته با یکدیگر زندگی کردند. بیشتر صعیدی‌ها مسلمانان سنی هستند که ایمانشان بر زیارتگاه‌های قدیسان و جشن‌های مولد تکیه دارد، مانند مولد ابوالحجاج که مسجدش در درون معبد لوکسور قرار دارد. اقلیت بزرگ ارتدوکس قبطی، که بیشترین تمرکز را در اطراف منیا، اسیوط و سوهاج دارد، همان گویش و آداب را با آنان به اشتراک می‌گذارد.

جامعه بر پایه خانواده‌ها و تبارهای گسترده‌تر می‌چرخد. بسیاری از قبیله‌ها نسب خود را به قبایل عرب می‌رسانند که در سده‌های پس از فتح اسلامی در این دره ساکن شدند، یا به اشراف که ادعای نسب از پیامبر دارند. دیگران آن را به هوّاره می‌رسانند، کنفدراسیونی با تبار بربر که در سده هجدهم بخش بزرگی از مصر علیا را در اختیار داشت تا آنکه علی‌بک کبیر قدرتش را شکست. این وفاداری به تبار هنوز دندان دارد. خون‌خواهی‌ها که ثار نامیده می‌شوند می‌توانند بیش از یک نسل ادامه یابند، و پایان دادن به آنها آیینی چشمگیر دارد: در آشتی عمومی، خانواده قاتل کفنی به خانواده مقتول می‌دهد، پیشنهادی نمادین برای جانی به‌جای انتقام. سایر سنت‌ها سبک‌ترند. تحطیب، هنر نبردِ با چوب که با طبل و مزمار اجرا می‌شود، توسط یونسکو به رسمیت شناخته شده و در عروسی‌ها و جشن‌ها دیده می‌شود. در قنا و لوکسور، شاعران هنوز حماسه هلالی درباره مهاجرت بنی‌هلال را با ربابه می‌خوانند. زندگی مدرن در جهت مخالف می‌کشد. سد عالی اسوان به سیلاب سالانه‌ای که زمان‌بندی کشاورزی را تعیین می‌کرد پایان داد، و نسل‌های متوالی جوانان به قاهره، اسکندریه، شهرهای کانال سوئز و کشورهای خلیج فارس رفته‌اند و لهجه و پیوندهای قبیله‌ای را با خود برده‌اند.