اروتیک اودوک

اودوک‌ها خود را 'kwanim pa می‌نامند که تقریباً به معنای «مردم سرزمین مادری» است، و این نام از آنچه در نگاه نخست به نظر می‌رسد وزن بیشتری دارد. آنان مردمی کشاورز و کم‌شمار هستند که جمعیتشان به چند ده هزار نفر می‌رسد و از منطقه تپه‌ای اطراف چالی، در بخش جنوبی ایالت نیل آبی سودان و نزدیک مرز اتیوپی، برخاسته‌اند. روایت خودِ آنان از خویش، داستان بازماندگان است: در اواخر سده نوزدهم میلادی یورش‌های برده‌گیری این مرزها را درنوردید و جامعه‌هایی که پس از آن دوباره گرد آمدند از بقایا، پناهندگان و کودکان سرراهی ساخته شدند. این خاطره قواعد اجتماعی آنان را شکل داد. تبار از راه مادران دنبال می‌شود، در گروه‌های زایشی مادرتبار، و اودوک‌ها بنا بر سنت از پذیرفتن بهای عروس خودداری می‌کنند، با این استدلال که گرفتن بها در ازای خواهر یا دختر بیش از حد به فروختن یک انسان شبیه است.

زبان آنان که خودشان آن را Twam pa می‌نامند، به خانواده کوچک کومان تعلق دارد، مجموعه‌ای از زبان‌ها که در امتداد مرز سودان و اتیوپی به آن‌ها سخن گفته می‌شود و معمولاً در خانواده نیلی‌صحرایی جای داده می‌شود، هرچند این جایگاه‌بندی محل بحث است. این زبان وجه مشترک اندکی با عربیِ دولت سودان یا زبان‌های نیلی در جنوب دارد و همین یکی از دلایلی است که اودوک‌ها این‌چنین بارها حاشیه‌ای تلقی شده‌اند. هیئت تبلیغی داخلی سودان در سال 1938 در چالی مستقر شد و بخش بزرگی از اودوک‌ها مسیحی شدند؛ هنگامی که مبلغان خارجی در سال 1964 اخراج شدند، کلیسا زیر رهبری رهبران محلی به کار خود ادامه داد. در کنار کلیسا، آیین‌های کهن‌تری نیز ادامه یافتند: باورهایی درباره arum، یعنی روح یا نیروی جان‌بخش در انسان‌ها و در طبیعت وحشی، و فال‌گیرانی که چوب آبنوس را روی آب می‌سوزانند و نتیجه را برای تشخیص آنچه فرد را آزار می‌دهد تعبیر می‌کنند. انسان‌شناس، وندی جیمز، همه این‌ها را در طول چهار دهه مستند کرد.

ویژگی بارز زندگی اخیر اودوک‌ها آوارگی است. تغییر مرز استعماری در دهه 1950 منطقه آنان را به‌جای جنوب، در شمال سودان قرار داد، و هنگامی که جنگ داخلی دوم به نیل آبی رسید، اودوک‌ها میان ارتش و ارتش آزادی‌بخش خلق سودان (SPLA) گرفتار شدند. در سال 1987 روستاهایشان سوزانده شد و تقریباً تمام جمعیت به اتیوپی گریخت. پس از آن سال‌ها کوچ اجباری میان اردوگاه‌های دو سوی مرز آغاز شد: آسوسا، ایتانگ، ناصر و سرانجام بونگا نزدیک گامبلا، جایی که بسیاری بیش از یک دهه ماندند. مردم پس از توافق صلح سال 2005 بازگشت به خانه را آغاز کردند، اما جنگ در نیل آبی در سال 2011 از سر گرفته شد و آنان را دوباره بیرون راند، این بار بیشتر به اردوگاه‌های پناهندگان در شهرستان مابان در سودان جنوبی و نیز دوباره به اتیوپی. شماری اندک در ایالات متحده اسکان داده شدند. در تمام این مدت، آنان زبان، سرودهای دینی و موسیقی چنگ و نی را حفظ کرده‌اند، و نیز این احساس سرسختانه را که قومی یگانه‌اند با یک خانه برای بازگشت.