اروتیک بوتیا

بوتیاها سرزمین خود را درِنجونگ، یعنی «دره برنج»، می‌نامند و خودشان را درِنجونگپا، یعنی مردمی که در آن زندگی می‌کنند. این نام بیشترِ کار را انجام می‌دهد: آنان را از تبتی‌هایی که از ایشان سرچشمه گرفته‌اند جدا می‌کند و به بخشی مشخص از شرق هیمالیا پیوند می‌دهد. نیاکانشان از حدود قرن سیزدهم از خام در شرق تبت به سوی جنوب آمدند، به آنچه امروز ایالت سیکیم هند است، و بعدها به تپه‌های دارجیلینگ و کالیمپونگ در بنگال غربی. داستان بنیان‌گذاری این سرزمین پیمانی است نه فتحی: خیه بومسا، رئیس تبتی‌ها، و ثکونگ تِک، رهبر لپچاهایی که پیشتر آنجا زندگی می‌کردند، در کابی لونگچوک برادری خونی سوگند خوردند و خانگچندزونگا را نگهبان هر دو قوم قرار دادند. سیکیم هر سال در پانگ لهابسول این رویداد را گرامی می‌دارد، آنگاه که رقصندگان نقاب‌دار جانب کوه را می‌گیرند و راهبان رقص جنگاوران را با زره اجرا می‌کنند.

زبانشان، درِنجونگکه یا سیکیمی، تبتی‌تبار است و از تبتی کهن برآمده، به دزونگکهٔ بوتان نزدیک است و با خط تبتی نوشته می‌شود. امروز در میان همسایگانش جایگاهی دشوار دارد. لپچا، زبان کهن‌تر همین تپه‌ها، از خانواده زبان‌های چینی-تبتی است اما تبتی نیست و با آن درک متقابل ندارد، در حالی که نپالی، زبانی هندوآریایی که مهاجرت سده نوزدهم با تشویق بریتانیا به آنجا آورده شد، به زبان مشترک همه مردم سیکیم در گفت‌وگو با یکدیگر بدل شد. همان مهاجرت بوتیاها را در پادشاهی‌ای که سلسله خودشان اداره می‌کرد به اقلیت بدل کرد: چوگیال‌های نامگیال که در 1642 در یوکسوم تاجگذاری کردند تا زمانی که سیکیم در 1975 با رأی‌گیری به هند پیوست بر تخت نشستند. بوتیاها و لپچاها هر دو وضعیت «قبیلهٔ فهرست‌شده» را دارند، با کرسی‌های ویژه‌ای در مجلس ایالتی، پژواکی قانونی از ترتیبی که این دو قوم در کابی برای خود برقرار کردند.

دین، بودایی تبتی است، بیشتر نینگما، با مقر کارما کاگیو در رومتک از زمانی که کارمپا در 1959 تبت را ترک کرد. پِمایانگتسه، تاشیدینگ و فودونگ ریتم آیینی سال را تعیین می‌کنند و لوسونگ در دسامبر با رقص چام برداشت را پایان می‌دهد، پیش از آنکه لوسار سال بعد را آغاز کند. بوتیاها یک بلوک یکدست نیستند. لاچن‌پاها و لاچونگ‌پاهای شمال سیکیم هنوز دره‌هایشان را از طریق دزومسا اداره می‌کنند، شورای روستایی‌ای به ریاست رهبری به نام پیپون که چراگاه‌ها را تخصیص می‌دهد، اختلاف‌ها را حل می‌کند و به‌جای پانچایت استاندارد هندی عمل می‌کند. بالاتر، دوک‌پاها نزدیک مرز تبت یاک می‌چرانند. خانواده‌های چومبی‌پا و تروموپا ریشه در دره‌هایی در آن‌سوی مرز تبت دارند. چای کره‌ای و آبجوی ارزن که داغ و با نی‌ای از بامبو نوشیده می‌شود، مهمان‌نوازی روزمره است، نه فولکلور.