اروتیک مسلمانان بنگالی

مسلمانان بنگالی دو هویتی را با هم نگه می‌دارند که تاریخ بارها کوشیده آن‌ها را از هم جدا کند: اسلام به‌عنوان دین‌شان و بنگالی به‌عنوان زبان مادری‌شان. شمار آن‌ها بسیار بیش از 150 میلیون نفر است و پس از عرب‌ها بزرگ‌ترین گروه قومی مسلمان به‌شمار می‌روند و اکثریت قاطع مردم بنگلادش را تشکیل می‌دهند. در آن‌سوی مرز هند، آن‌ها در ایالت بنگال غربی و در ایالت آسام اقلیت بزرگی هستند و در ایالت تریپورا اقلیت کوچک‌تری‌اند. زادگاه آن‌ها دلتای پست گنگ، براهماپوترا و مگنا است که رودها آن را شکافته‌اند، سرزمینی از شالیزارها، جوت، سیلاب‌های موسمی و جزیره‌های رسوبی به نام چار که با جریان آب پدیدار و ناپدید می‌شوند. اسلام از چند راه به این سرزمین رسید: بازرگانان عرب و ایرانی در سواحل، سواران ترک‌تبار پس از فتح شمال‌غرب بنگال به دست بختیار خلجی در حدود سال 1204، و استادان صوفی که در دل روستاها ساکن شدند. سلطنت مستقل بنگال از شعر بنگالی در کنار شعر فارسی حمایت می‌کرد. در قرن‌های بعد، دلتای شرقی با عقب‌نشینی جنگل در برابر شالیزارها اکثریت مسلمان شد، تحولی که بسیاری از مورخان آن را به مردان مقدس پیشگامی نسبت می‌دهند که هنوز در زیارتگاه‌های محلی گرامی داشته می‌شوند. بیشتر مسلمانان بنگالی سنی‌مذهب و پیرو مکتب حنفی‌اند. با این حال، زیارتگاه شاه جلال در سیلهت پیوسته سیلی از زائران را به خود می‌کشد و سرودهای عارفانه‌ی خوانندگان باول و فقیر در کنار آموزش اصلاح‌طلبانه‌ی مساجد زندگی می‌کنند، گاه با تنش.

قرن بیستم این پیوند را زیر فشار واقعی قرار داد. اتحادیه‌ی مسلمانان سراسر هند در سال 1906 در داکا تأسیس شد و در سال 1947 بنگال شرقی به بال شرقی پاکستان بدل گشت. هنگامی که دولت تازه کوشید اردو را تنها زبان ملی کند، دانشجویان داکا به راهپیمایی پرداختند و در 21 فوریه‌ی 1952 پلیس به سوی آن‌ها آتش گشود و چند معترض را کشت. این روز امروز به‌عنوان روز جهانی زبان مادری گرامی داشته می‌شود و این گسست با جنگ آزادی‌بخش در سال 1971 و استقلال بنگلادش پایان یافت. اما در آسام داستان جور دیگری است: نوادگان کشاورزان مسلمان بنگالی‌زبانی که در دوران حکومت بریتانیا در دره‌ی براهماپوترا ساکن شدند و اغلب با نام میا شناخته می‌شوند، همچنان با تردید درباره‌ی شهروندی‌شان روبه‌رویند. خود این زبان از شاخه‌ی هندوآریایی است و با زبان‌های آسامی و اودیا خویشاوندی نزدیک دارد. گفتار مسلمانان واژگان بیشتری از فارسی و عربی وام می‌گیرد، و به همین دلیل بسیاری از خانواده‌های مسلمان به آب پانی می‌گویند، در حالی که همسایگان هندو آن را جول می‌نامند. سیلهتی و چیتاگونگی آن‌قدر با بنگالی معیار تفاوت دارند که برخی زبان‌شناسان آن‌ها را زبان‌هایی جداگانه می‌دانند. چیتاگونگ مزبان را نگه داشته است، ضیافتی از گوشت گاو که برای صدها نفر پخته می‌شود تا سالگرد درگذشت، تولد یا راه‌اندازی کسب‌وکاری تازه را گرامی بدارد. در شب برات خانواده‌ها حلوا و نانی از آرد برنج می‌پزند تا با دیگران تقسیم کنند، در حالی که پوهلا بویشاخ، سال نوی بنگالی، در میان همه‌ی گروه‌های دینی جشن گرفته می‌شود. در خارج از کشور، مهاجران سیلهتی بخش بزرگی از تجارت رستوران‌های کاری بریتانیا را بنا نهادند و جامعه‌ی بنگلادشی ایست‌اند لندن را شکل دادند.