اروتیک یوسف‌زی‌ها

یوسفزایی یعنی پسران یوسف، و این قبیله این معنا را به‌طور لفظی می‌پذیرد. عضویت از راه پدران منتقل می‌شود و نسب مرد تعیین می‌کند که خانواده‌اش متعلق به کدام دره است و چه سهمی از زمین را ادعا می‌کند. بنا به بیشتر برآوردها، آنان بزرگ‌ترین قبایل پشتون‌اند و بلوک پیوسته‌ای از شمال پاکستان را در اختیار دارند: دره سوات و درّه‌هایی که به آن می‌ریزند، بونیر پشت گردنه کرکر، بخش‌هایی از دیر و ملاکند، و دشت‌های آبیاری‌شده ماردان و سوابی که مردم اینجا آن‌ها را «سمه» می‌نامند، یعنی دشت هموار، در برابر کوهستان. جمعیت‌های کوچک‌تری در آن سوی مرز، در کنر و ننگرهار زندگی می‌کنند، و خانواده‌هایی که در دوره روهیله به سوی دشت‌های هند شرقی کوچیدند هنوز در ناحیه روهیلکند قابل شناسایی‌اند. آنان به گویش شمال شرقی پشتو سخن می‌گویند، همان که «پَختو» می‌گوید نه «پشتو»، و این گویش یکی از دو معیار ادبی این زبان شد. دین، اسلام سنی بر مذهب حنفی است و کمتر از راه روحانیون، و بیشتر از راه خاندان‌های مقدس، یعنی میان‌ها، سیدها و آخوندزاده‌ها، به زندگی روزمره می‌رسد؛ این خاندان‌ها زمین‌هایی دارند که کسی سر آن‌ها نمی‌جنگد، زیرا بیرون از نسب‌های قبیله‌ای ایستاده‌اند و از این رو می‌توانند میان آنان میانجیگری کنند.

مهاجرت به این سرزمین به اواخر سده پانزدهم میلادی بازمی‌گردد، پس از آنکه فرمانروای تیموری کابل چند صد تن از سران یوسفزایی را به ضیافتی دعوت کرد و همه را کشت. بازماندگان به سوی شرق رفتند، دیلازاک‌ها را از دره پیشاور بیرون راندند و سوات را گرفتند. آنچه پس از آن کردند بخشی است که شایسته دانستن است: دانشمندی به نام شیخ مالی فتح را بررسی کرد و آن را بر پایه نسب‌ها به سهم‌هایی تقسیم کرد، سپس این سهم‌ها را به گردش درآورد، به‌گونه‌ای که روستاهای کامل به‌طور دوره‌ای زمین‌های خود را با هم عوض می‌کردند و هیچ شاخه‌ای در زمین بد گیر نمی‌افتاد. این نظام که ویش نام داشت تا سده بیستم در بخش‌هایی از سوات باقی ماند. سیاست روستا از حجره، مهمان‌خانه مردانه‌ای که در آن به مهمانان غذا داده می‌شود، اختلافات مطرح می‌شود و جرگه تشکیل می‌شود، اداره می‌شد و تا حدی هنوز هم اداره می‌شود. مغول‌ها هرگز نتوانستند آنان را هضم کنند: در سال 1586 یک ستون امپراتوری در گردنه کرکر نابود شد و بیربل، از درباریان اکبر، با آن کشته شد. در سده نوزدهم، نوادگان مرد مقدسی از سوات به نام اخوند، دره را به دولتی شاهزاده‌نشین بدل کردند که تا سال 1969 دوام آورد، تا آنکه پاکستان آن را به کشور ملحق کرد. گذشته نزدیک سخت بوده است. شبه‌نظامیان در سال 2007 سوات را گرفتند و ارتش در سال 2009 آن را بازپس گرفت و دره را برای یک فصل از بیشتر مردمش تهی کرد. و در مینگورا، شهر اصلی سوات، بود که دختر دانش‌آموزی به نام ملاله یوسفزی در سال 2012 مورد اصابت گلوله قرار گرفت.